Бүгінгі таңда смартфон біздің өміріміздің ажырамас бөлігіне айналды. Оның көмегімен біз жұмыс істейміз, сөйлесеміз және демаламыз. Зерттеулерге сәйкес, ересек адам смартфонмен күніне орта есеппен 4-6 сағат, ал жасөспірімдер кейде 7-9 сағатқа дейін уақыт өткізеді.
Смартфонның өзі зиянды құрылғы емес екенін түсіну маңызды. Оны пайдалану уақыты, мазмұнның сипаты және пайдаланушының жасы әлдеқайда маңызды.
Әрбір хабарлама немесе “лайк” адамның күту мен қызығушылық сезімін тудырады. Осы кезде ми кішкене “демалу сигналын” алады және ақпарат ағынының үнемі жаңа болуына үйрене бастайды. Нәтижесінде адамға ұзақ уақыт бойы бір іспен айналысу, тыныштықта болу және бір затқа назар аудару қиынға соғады.
Бұл әсіресе балалар мен жасөспірімдер үшін өте маңызды, өйткені бұл жаста өзін-өзі бақылау және тұрақты зейін дағдылары қалыптасады.
Адам қосымшалар, бейнелер мен хабарламалар арасында назары үнемі ауысып отырғанда, ұзақ уақыт бір затпен айналысу қабілеті төмендейді. Жиі алаңдау әдеті пайда болады, ал ақпарат нашар есте қалады. Оқушыларда бұл ұзақ тапсырмаларды орындаудағы қиындықтармен, тез шаршаумен, сабақта зейіннің төмендеуімен көрінуі мүмкін.
Егер жасөспірім әлеуметтік желілерде күніне 3-4 сағаттан артық уақыт өткізсе, оның мазасыздығы, ұйқының бұзылуы, эмоционалды тұрақсыздығы жиі кездеседі.
Бұл басқа адамдармен әлеуметтік салыстырудың бірнеше факторларына, бірдеңені жіберіп алудан қорқуға, кибербуллингке және ақпараттың үлкен көлеміне байланысты.
Смартфон депрессияның тікелей себебі емес, бірақ ол психологиялық осалдықтарды күшейтуі мүмкін екенін атап өту маңызды.
Тағы бір маңызды фактор — экрандардың ұйқыға әсері. Экраннан шыққан көк жарық ұйқыны реттейтін гормон — мелатонин өндірісін тежейді. Егер сіз кешке смартфонды қолдансаңыз, табиғи ұйқы мен ояну режимі бұзылады. Ұйқының созылмалы болмауы иммунитеттің төмендеуіне, семіздік қаупінің жоғарылауына, метаболикалық бұзылуларға, қан қысымының жоғарылауына әкелуі мүмкін.
Практикалық ұсыныстар
Сандық гигиенаның бірнеше қарапайым ережелері бар.
Ересектер үшін:
* ұйқыдан 60-90 минут бұрын смартфонды пайдаланбау;
- қажет емес хабарландыруларды өшіру;
* күні бойы “экрансыз” кезеңдерді жасау;
* таңды әлеуметтік желілерден бастамау ұсынылады.
Балаларға:
* 2 жасқа дейін — экран уақытын барынша азайту;
* 6-12 жаста — оқу үдерісінен тыс кезде күніне 1-1,5 сағаттан артық отырмау;
* жасөспірімдерге гаджеттерге толық тыйым салмаған жөн, бірақ ақылға қонымды пайдалануды үйреткен дұрыс.
Смартфон баланы эмоционалды түрде тыныштандырудың тәсілі болмауы керек екенін есте ұстаған жөн. Сондықтан біздің міндетіміз – технологияға тыйым салу емес, оларды дұрыс қолдануды үйрену.
Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/departament-kkbtu-karaganda/press/news/details/1196847?lang=kk
Жауап қалдыру Жауапты болдырмау