Қазақстан Республикасында тіл саясатын дамытудың 2023 – 2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын іске асыру туралы ЕСЕП

№

Реформалардың /негізгі іс-шаралардың атауы

Аяқтау нысаны/өлшем бірлігі

Жауапты орындаушылар

Орындалуы туралы ақпарат

жоспары

факт

түсініктеме

1-бағыт. Тілдік ортаға негізделген тіл саясатын жүргізу, мемлекеттік тілдің қолданыс аясын кеңейту

1-нысаналы индикатор. Мемлекеттік тілді меңгерген тұрғындардың үлесі

81,5

81,5

2025 жылы өткізілген әлеуметтік зерттеу нәтижесі бойынша анықталды.

Выявлено по результатам социального исследования, проведённого в 2025 году.

2-нысаналы индикатор. «ҚАЗТЕСТ» жүйесі бойынша мемлекеттік тілді В1 деңгейінде меңгерген мемлекеттік қызметтер ұсынатын ұйымдар қызметкерлерінің, сондай-ақ ұлттық компаниялар қызметкерлерінің үлесі

–

–

«Қазтест» жүйесі арқылы өткен қызметкерлердің деңгейлері сала бойынша бөлінбегендіктен бұл көрсеткішті беру мүмкіндігі жоқ.

В связи с отсутствием распределения уровней сотрудников, прошедших тестирование по системе «Казтест», по отраслевому признаку, данный показатель не может быть представлен.

3-нысаналы индикатор. «ҚАЗТЕСТ» жүйесі бойынша мемлекеттік тілді В2 деңгейінде меңгерген мемлекеттік қызметшілердің үлесі

–

–

«Қазтест» жүйесі арқылы мемлекеттік қызметшілер мен бюджеттік мекеме қызметкерлерінің  мемлекеттік тілді меңгеру деңгейін анықтау мақсатында тест өткізілді. Тестке  148 қызметкер қатысты. Нәтижесінде А1 (қарапайым деңгей) – 5, А2 (базалық деңгей) – 20, В1 (орта деңгей) – 25, В2 (ортадан жоғары деңгей) – 55, С1 (жоғары деңгей) – 42, шекті бал жинамаған – 1.

С целью определения уровня владения государственным языком государственных служащих и работников бюджетных учреждений по системе «Казтест» проведено тестирование. В тестировании приняли участие 148 сотрудников. По результатам тестирования: уровень А1 (элементарный) – 5 человек, А2 (базовый) – 20 человек, В1 (средний) – 25 человек, В2 (выше среднего) – 55 человек, С1 (высокий) – 42 человека, не набравшие минимальный балл – 1 человек.

1.

Қазақстан Республикасындағы тіл саясаты мәселелері бойынша әлеуметтанулық және талдамалық зерттеу жүргізу

әлеуметтанулық және талдамалық зерттеу

ҒЖБМ, ЖАО 

3,0

1,9

Астана қаласындағы тілдік ахуал бойынша 1200 корреспондентке жүргізілген әлеуметтік зерттеу нәтижесінде мемлекеттік тілді меңгерген ересек тұрғындардың үлесі төмен деңгейде меңгергендерді қосқанда 81,5%, ағылшын тілін меңгерген ересектер тұрғындардың үлесі 29%, үш тілді меңгерген ересек тұрғындардың үлесі 13,2% құрады.

В результате социологического исследования, проведённого в 2025 году среди 1200 респондентов, доля населения, владеющего государственным языком, составила 81,5%, английским языком – 29%, тремя языками – 13,2%.

2.

Түркі, славян жазбаларының күндерін мерекелеу  шеңберінде конкурстар, конференциялар, семинар-тренингтер, дөңгелек үстелдер өткізу

ҒЖБМ-ға нақты нәтижелерді көрсете отырып, атқарылған жұмыс туралы есеп

ЖАО

–

–

Аталған бағытта іс-шаралар қарастырылмады.

Мероприятия по указанному направлению не предусматривались.

3.

Жергілікті атқарушы органдарға, ұлттық компанияларға көрнекі ақпаратты дұрыс жазу (акциялар, «Үздік маңдайша», «Үздік аудан», «Үздік көше» және т.б.), бизнес саласындағы көрнекі ақпаратты (хабарландырулар, жарнама, прейскуранттар, баға көрсеткiштерi, басқа да көрнекі ақпарат)  мемлекеттік тілде ресімдеу қажеттігі бойынша консультациялық түсіндіру жұмысын ұйымдастыру

ҒЖБМ-ға нақты нәтижелерді көрсете отырып, атқарылған жұмыс туралы есеп

ЖАО,

ҰК (келісу бойынша), «Атамекен» ҰКП (келісу бойынша)

–

–

2025 жылы қала кәсіпкерлері мен жарнама агенттіктерінен 3 159 маңдайша келіп түсті, оның ішінде  2812-іне (89%) түзету енгізілді. Ал  келіп түскен жарнама саны – 2 293, оның ішінде 2 172-іне (95%) түзету енгізілді. Сондай-ақ Басқарма басшысы орынбасарынан қабылдауында болған жеке және заңды тұлғалардың саны – 61.

В 2025 году от рекламных агентств и предпринимателей города поступило 3159 эскизный проект, в 2812 (89%) были внесены соответствующие коррективы. Кроме того, на прием к заместителю начальника отдела обратились 61 физическое или юридическое лицо.

4.

«Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Қазақстан Республикасы Заңының талаптарына сәйкес жарнаманы орналастыруды қамтамасыз ету мақсатында «Жарнама – тіл тазалығының көрінісі» республикалық конкурсын өткізу

конкурс

ҒЖБМ, ЖАО

–

–

Республикалық байқауға қатысушы ұсынылмады.

В республиканский конкурс не был представлен участник.

7.

Кәсіпкерлердің фискалдық (кассалық) чектерді «Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес шығаруын қамтамасыз ету жөніндегі іс-шаралар өткізу

ҒЖБМ-ға нақты нәтижелерді көрсете отырып, атқарылған жұмыс туралы есеп

ЖАО, «Атамекен» ҰКП (келісу  бойынша), Қаржымині

–

–

50 жуық сауда нысанының кассалық чектері мемлекеттік тілге ауыстырылды. Олардың ішінде «Pizza uno» пиццериясы, «Degirmen» дәмханасы, «Рахат-Астана» фирмалық дүкені, «SF» тез тамақтану желісі, «ДИОНА» дүкені, «QAZAQ OIL» ЖМҚС және т.б. сауда нысандарының фискалдық түбіртектері тіл туралы заңнама талаптарына сәйкес келтірілді. Астана қаласының кәсіпкерлік палатасында бизнес саласының өкілдеріне арналған   «Тіл заңнамасы: талап, орындалуы және мәселелер» атты кезекті семинар-кеңес өткізілді.

Семинар-кеңеске деректемелер мен көрнекі ақпарат бойынша ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің Тіл саясаты комитеті, Астана қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті, Астана қаласының кәсіпкерлік палатасы, ҚР Сауда және интеграция министрлігінің Астана қаласы бойынша сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаментінің өкілдері және «MECA Silk Way» СОО-ның PR менеджері спикер ретінде шақырылды. Онда деректемелер мен көрнекі ақпараттарды (түбіртектер, прейскуранттар, баға көрсеткіштері және т.б.) заңдастыру мәселелері жан-жақты талқыланып, орындалу жолдары қарастырылды.

Более 50 торговых объектов перевели кассовые чеки на государственный язык. В их числе пиццерия «Pizza Uno», кафе «Degirmen», фирменный магазин «Рахат-Астана», сеть быстрого питания «SF», магазин «ДИОНА», автозаправочные станции «QAZAQ OIL» и другие. Фискальные чеки этих предприятий приведены в соответствие с требованиями языкового законодательства.

В Палате предпринимателей города Астаны состоялся очередной семинар-консультация для представителей бизнес-сообщества на тему «Языковое законодательство: требования, исполнение и проблемы».                   В качестве спикеров выступили представители Комитета языковой политики Министерства науки и высшего образования РК, Департамента государственных доходов по городу Астане, Палаты предпринимателей города, Департамента торговли и защиты прав потребителей по городу Астане Министерства торговли и интеграции РК, а также PR-менеджер ТРЦ «MEGA Silk Way». В ходе мероприятия участники обсудили вопросы приведения реквизитов и визуальной информации (чеков, прейскурантов, ценников и др.) в соответствие с требованиями законодательства, а также рассмотрели практические механизмы их реализации.

8.

Қоғамдық ұйымдармен мемлекеттік тілдің қолданыс аясын кеңейту мақсатында конференциялар, семинарлар, дөңгелек үстелдер ұйымдастыру

іс-шаралар

ЖАО, ҒЖБМ, «Отандастар» қоры (келісу  бойынша), «Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы» қоғамдық бірлестігі (келісу  бойынша)

27,0

27,0

Астана қаласының Тілдерді дамыту және архив ісі басқармасының тапсырысымен «Қарашаңырақ» қоғамдық бірлестігі Наурыз мерекесі қарсаңында «Қазағымның дәстүрлері-ай» ұлттық-этнографиялық-танымдық сайыс ұйымдастырды.

Қазақ хaлқының сaлт-дәстүрлерін, әдет-ғұрыптaрын жастар арaсында насихaттау, дәстүрлі отбaсылық құндылықтaрды дәріптеу мақсатында өткен байқауға Астана қаласында тұратын, шаңырақ көтергеніне 1-15 жыл болған жас отбасылар қатысты. Тарих, этнография, салт-дәстүр, фольклор, мақал-мәтел айту бойынша сайысып, қолөнер туындылары мен өз өнерлерін көрсеткен қатысушылар марапатталды.

«Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы» қоғамдық бірлестігінің Астана қалалық филиалы Астана қаласы Тілдерді дамыту және архив ісі басқармасының қолдауымен қазақ тілін үйренгісі келетін ересектерге арналған тиімді тілдік орта қалыптастыру мақсатында ұйымдастырған «Tildes» қазақша сөйлесу клубының отырысына 2025 жылы 820 астам адам  қатысып, тыңдаушылардың сөйлеу мәдениетін дамыту, қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыру мақсатында түрлі интерактивті әдіс-тәсілдер қолданылып, түрлі бағытта сабақ өтті. Филиал өз тарапынан қазіргі уақытта мектепке дейінгі жастағы балалардың қазақша сөйлеу дағдысын қалыптастыру мақсатында «Таңғы шық» журналы мен «Тәтті ертегі» жобасы аясында жұмыс жүргізуде.  Мектептерде тілдік ортаны кеңейтуге арналған «Tildes.kz Qazaq Speaking Club» құруды жоспарлап отыр. Осы орайда ұстаздар арасында әдістемелік тәжірибе алмасу мақсатында педагогикалық шеберлік сағаттары мен нетворкингтер ұйымдастырылды.

Астана қаласында «Қазақ тілін оқытудың заманауи әдіс-тәсілдері» атты қалалық оқу-әдістемелік семинар өтті. Семинарда Филиал төрағасының орынбасары Лариса Алдаберген семинардың спикері ретінде баяндама жасады. Филиал өкілдері тіл мамандарымен пікір алмасып, қазақ тілін үйретуде клубтық модель мен бейресми орта қалыптастыру тәжірибесін таныстырды, тіл мәдениетін дамыту бағытында жаңа бастамалар ұсынды.

При поддержке Управления по развитию языков и архивного дела города Астаны общественное объединение «Қарашаңырақ» в преддверии праздника Наурыз организовало национально-этнографический познавательный конкурс «Қазағымның дәстүрлері-ай».

В конкурсе, проведённом с целью пропаганды среди молодёжи традиций и обычаев казахского народа, а также популяризации традиционных семейных ценностей, приняли участие молодые семьи города Астаны, состоящие в браке от 1 до 15 лет.

Лучшие участники, принимавшие участие в конкурсе по вопросам истории, этнографии, обычаев и традиций, фольклора, пословиц и поговорок, а также представившие образцы прикладного искусства и собственные творческие работы, были награждены соответствующими почётными наградами.

В городе Астане состоялся городской учебно-методический семинар на тему «Қазақ тілін оқытудың заманауи әдіс-тәсілдері». На заседание казахского разговорного клуба «Tildes», организованного филиалом общественного объединения «Международное общество «Қазақ тілі»» в городе Астане при поддержке Управления по развитию языков и архивного дела города Астаны с целью создания эффективной языковой среды для взрослых, желающих изучать казахский язык, в 2025 году приняли участие более 820 человек. В ходе занятий, направленных на развитие речевой культуры слушателей и формирование навыков общения, были использованы различные интерактивные методы, а уроки проводились по разным направлениям. Филиал со своей стороны в настоящее время осуществляет работу по формированию навыков казахской речи у детей дошкольного возраста в рамках журнала «Таңғы шық» и проекта «Тәтті ертегі». Планируется создание «Tildes.kz Qazaq Speaking Club» в школах с целью расширения языковой среды. В этой связи были организованы педагогические мастер-классы и сетевые меро-приятия для обмена методическим опытом среди учителей.

В городе Астане состоялся городской учебно-методический семинар на тему «Современные методы и приёмы преподавания казахского языка». На проведённом семинаре заместитель председателя филиала Лариса Алдаберген выступила с официальным докладом, в котором были представлены ключевые направления деятельности филиала. В ходе мероприятия представители филиала провели конструктивный обмен профес-сиональным опытом с ведущими специалистами в области языка, продемонстрировали практику применения клубной модели и организации неформальной языковой среды в преподавании казахского языка, а также внесли инициативы по внедрению новых проектов, направленных на укрепление и развитие языковой культуры.

10.

Мемлекеттік мекемелерге, кәсіпкерлік субъектілеріне, квазимемлекеттік секторға олардың тіл заңнамасы талаптарының орындалуын қамтамасыз етуі мақсатында  түсіндіру жұмысын жүргізу, әдістемелік көмек көрсету

ҒЖБМ-ға нақты нәтижелерді көрсете отырып, атқарылған жұмыс туралы есеп

ЖАО,

МО, ҰК (келісу  бойынша)

–

–

Астана қаласында «I-komek» жедел әрекет ету орталығы арқылы тіл туралы заңнама талаптарын бұзу бойынша 256, «е-өтініш» платформасы арқылы 1185 шағым түсіп, тіл заңнамасы талаптарын түсіндіру жұмыстары жүргілді, әдістемелік көмек көрсетілді және барлық бұзушылықтар жойылды.

2025 жылы Басқарма Астана қаласының Кәсіпкерлік палатасымен бірлесіп жоспарлы түрде елордадағы «Орда базар» сауда кешені, «Самғау» әмбебап базары, «12 Месяцев» құрылыс дүкені, «Еуразия», «Central Market»,  «Aстықжан» және т.б. сауда ойын-сауық орталықтарында рейдтер жүргізді. Рейдтер барысында 500-ден астам субъектілер қамтылып, кәсіпкерлерге  «Сауда-саттықа қажетті сөздер жиынтығы» қалта кітапшасы, «Қазақстан Республикасындағы тiл туралы» Қазақстан Республикасының Заңын түсіндіретін жадынама таратылды. Нәтижесінде заң талаптарына сәйкес келмейтін 720 көрнекі ақпарат пен сыртқы жарнама алынып тасталды. Сонымен қатар кәсіп иелеріне тұтынушыға қолайлы тілде қызмет көрсету үшін арнайы жеделдетілген мемлекеттік тілді үйрену курстарына  қатысу жөнінде хабарламалар берілді.

Олардың ішінде «I’M», «Hardee`s», «Okadzaki», «SF» тез тамақтану мейрамханалары желілері, «Koktal», «Аружан» сауда ойын-сауық орталықтары, «Грузин Кузин», «Синьора Толстушка» мейрамханалары, «Mincoff», «Six Coffee+Wine» кофеханалары, «Штаб» лаундж-бары, «Рахат-Астана» фирмалық дүкені, «BI Service» басқарушы компаниясы, «Homeway» үйге арналған тауарлар дүкені, «Viva» сұлулық салоны,  «Rose Bakery» наубайханасы, «Crystal» май ауыстыру пункті, «Onyx Spa» спа-орталығының  және т.б.  тіл туралы заңнама талаптарына қайшы маңдайша мен көрнекі ақпараттары (оның ішінде ас мәзірі бар) түзетілді.

В городе Астане через центр оперативного реагирования «I-komek» по фактам нарушения языкового законодательства поступило 256 жалоб, через платформу электронных обращений – 1185. Проведена работа по разъяснению требований языкового законодательства, оказанию методической помощи, устранению выявленных нарушений.

В 2025 году Управлением совместно с Палатой предпринимателей города Астаны на плановой основе проведены рейдовые мероприятия в столичных объектах торговли, включая торговый комплекс «Орда базар», универсальный рынок «Самғау», строительный магазин «12 Месяцев», а также торгово-развлекательные центры «Евразия», «Central Market», «Астыкжан» и другие. В ходе рейдов было охвачено более 500 субъектов предпринимательства. Предпринимателям розданы карманные справочники «Сауда-саттықа қажетті сөздер жиынтығы», а также памятки с разъяснением требований Закона Республики Казахстан                   «О языках в РК». Вместе с тем, также было демонтировано более 720 единиц визуальной информации и наружной рекламы,                                                    не соответствующих требованиям законодательства. Кроме этого, предпринимателям была предоставлена информация о возможности прохождения ускоренных курсов изучения государственного языка для обеспечения обслуживания потребителей на удобном для них языке.

В рамках данной работы, также приведены в соответствие с требованиями языкового законодательства вывески и визуальная информация (в том числе и меню) в ряде объектов, среди которых сети ресторанов быстрого питания «I’M», «Hardee’s», «Okadzaki», «SF», торгово-развлекательные центры «Koktal» и «Аружан», рестораны «Грузин Кузин» и «Синьора Толстушка», кофейни «Mincoff» и «Six Coffee+Wine», лаундж-бар «Штаб», фирменный магазин «Рахат-Астана», управляющая компания «BI Service», магазин товаров для дома «Homeway», салон красоты «Viva», пекарня «Rose Bakery», пункт замены масла «Crystal», спа-центр «Onyx Spa» и другие объекты.

11.

Қазақстан халқы тілдері күнін мерекелеу шеңберінде тілдік ортаны дамыту мен құрудың өзекті проблемалары жөніндегі іс-шараларды  өткізу және оларды БАҚ-та насихаттау

ҒЖБМ-ға нақты нәтижелерді көрсете отырып, атқарылған жұмыс туралы есеп

ЖАО, МО

22,0

22,0

5 қыркүйек күні ұлт ұстазы А.Байтұрсынұлына тағзым етіп, алаш қайраткерлері ескерткішіне гүл қоюдан бастау алған Қазақстан халқы тілдерінің қалалық фестивалі аясында Тілдерді дамыту және архив ісі басқармасының ұйымдастыруы-мен бірқатар шаралар және қаладағы барлық білім мекемелерінде ертеңгіліктер, апталықтар ұйымдас-тырылып, сынып сағаттары, байқаулар, семинарлар, конференциялар, дөңгелек үстелдегі отырыстар өтті. Қазақстан халқы тілдері күні мерекесіне орай «Тіл – бірліктің тірегі» атты мерекелік кеш ұйымдастырылды.

Астана қаласының Тілдерді дамыту және архив ісі басқармасы Қазақстан Жазушылар одағының Астана қаласы бойынша филиалымен бірлесіп, 2025 жылы «Классик ұстаханасы» атты жаңа жобаны іске асырды. «Классик ұстаханасы» – бұл қазақ әдебиетінің ортамызда жүрген  классиктері мен белгілі шығармашылық өкілдерінің өмірлік тәжірибесін кейінгі ұрпаққа жеткізу идеясынан туған жоба. Аталған жоба қазақ әдебиеті майталмандарының ойлары мен идеяларын, шығармашылық әдістерін болашақ қаламгерлерге және әдебиет сүйер қауымға ұсынатын шеберхана іспетті. Жобаның мақсаты – қазақ әдебиетінің классиктері мен танымал қаламгерлердің шығармашылық тәжірибесін кеңінен таныту, әдебиетке қызығушылық танытатын жастарға бағыт-бағдар беру, олардың көркем шығармашылық қабілетін дамытуға көмектесу. Қазақ қаламгерлерінің өмір жолы, жазу стилі мен шығармашылық процестерін тереңірек зерттеу, қазіргі заман әдебиетінің трендтері мен бағыттарын талқылау. Жоба қонақтары жазушы Төлен Әбдік, Тұрсын Жұртбай, Қойшығара Салғара, Асқар Алтай, ақын Жанат Әскербекқызы, Ермек Аманшаев, Сауытбек Абдрахманов, Роза Мұқанова көпшілікке дәріс оқыды.

Жалпы қала бойынша 400-ге жуық шара өтті.

5 сентября в рамках городского фестиваля языков народа Казахстана, который начался с почтения памяти А.Байтурсынулы и возложения цветов к памятнику деятелям Алаш, Управлением развития языков и архивного дела был организован ряд мероприятий и  во всех учреждениях образования города проведены утренники, еженедельники, классные часы, конкурсы, семинары, конференции, круглые столы. В честь праздника Дня языков народа Казахстана был организован праздничный вечер под названием «Тіл – бірліктің тірегі».

Управление по развитию языков и архивного дела города Астаны совместно с филиалом по городу Астане Союза писателей Казахстана в 2025 году реализовало новый проект «Классик ұстаханасы».

Проект «Классик ұстаханасы» разработан с целью передачи последующим поколениям жизненного и творческого опыта современных классиков казахской литературы и известных представителей творческой интеллигенции. В рамках проекта обеспечивается представление широкой аудитории, в том числе начинающим авторам и любителям литературы, идей, взглядов и творческих методов ведущих мастеров казахской литературы.

Основной целью проекта является популяризация творческого наследия классиков казахской литературы и известных писателей, оказание методической и ориентирующей поддержки молодежи, проявляющей интерес к литературе, а также содействие развитию их художественно-творческого потенциала. Проект также направлен на углубленное изучение жизненного пути казахских писателей, особенностей их авторского стиля и творческого процесса, а также на обсуждение актуальных тенденций и направлений современной литературы. В рамках реализации проекта с лекциями перед широкой аудиторией выступили писатели Төлен Әбдік, Тұрсын Жұртбай, Қойшығара Салғара, Асқар Алтай, а также поэты и общественные деятели Жанат Әскербекқызы, Ермек Аманшаев, Сауытбек Абдрахманов, Роза Мұқанова.

Всего по городу было проведено около 400 мероприятий.

12.

Мемлекеттік тілдің беделін арттыруға, қолданылу салаларын кеңейтуге (фестивальдер, кездесулер, акциялар және т.б.), тіл мәдениетін жетілдіруге (тіл туралы нақыл сөздер, мақал-мәтелдер, фразеологиялық сөз орамдары, аңыз адамдардың өсиеттері және т.б.) қатысты іс-шараларды ұйымдастыру

ҒЖБМ-ға нақты нәтижелерді көрсете отырып, атқарылған жұмыс туралы есеп

ЖАО, МО, ҰК (келісу  бойынша)

119,3

119,3

Наурыз мерекесіне орай қазақ халқының салт-дәстүрін насихаттау, мейрамның мазмұнын ашу мақсатында қаладағы мекмелер арасында «Ата салтым – асыл қазынам» атты байқау  өтті.  Байқауға мәдениет, спорт, денсаулық салаларынан 25 мекеме  қатысты. Н. Назарбаев халықаралық әуежайы, «Астана Нұрлы жол» теміржол вокзалында, «Еуразия» сауда орталығында, Л. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде, Mega silk way сауда-ойын сауық орталығында Ұлттық киім күніне орай мерекелік акция өтті.  Бата беру дәстүрін жаңғырту, ұлттық дәстүрімізді насихаттап, сөз қадірін түсінетін ұрпақ тәрбиелеу, сөз мәдениетін көтеру мақсатында ақсақалдар арасында «Ақ бата» сайысы ұйымдастырылды.

1 мамыр – Қазақстан халқының бірлігі күніне орай «Бейбітшілік – ел тілегі» атты мазмұны терең, тәрбиелік мәні жоғары іс-шаралар топтамасы өтті. Соның бірі – елорданың түрлі білім беру мекемелерінде ұйымдастырылған танымдық кездесулер. Жоғары көлік және коммуникация колледж студенттері  ҚХА мүшесі, ф.ғ.к., Астана халықаралық университетінің доценті Владимир Шнайдермен, Астана қаласындағы № 30 мектеп оқушылары Қазақстан халқы Ассамблеясы Кеңесінің мүшесі, ҚР Президенті жанындағы Ұлттық Құрылтай мүшесі Шерзод Пулатовпен кездесіп, жүздесу барысында мерекенің тарихи-әлеуметтік маңызы жан-жақты түсіндірілді, қоғамдағы келісімнің негіздері мен мемлекеттік тілдің орны жайлы мазмұнды пікірлер айтылды.

Жоба аясында тағы бір елеулі шара – «Қазақша куиз» интеллектуалды сайысы болды. Бұл сайысқа елорданың жоғары және орта арнаулы оқу орындарының студенттері мен ұстаздарынан құралған 11 команда қатысты. Ойынды интеллектуалды ойындардың авторы, тележүргізуші Мерей Ермұхан жүргізді.

«Ұлы тұлғалар ізімен…» атты квест ойыны өтті. Ойынға оқу орындарынан 5 адамнан құралған 8 топ қатысты. Ойын барысында Квест қатысушылары қаладағы Абай Құнанбайұлы, Қаныш Сәтбаев, Жамбыл Жабаев, Сәкен Сейфуллин, Ілияс Жансүгіров, Бауыржан Момышұлы сынды ұлы тұлғалардың ескерткіштері маңында орналасқан олардың өмірі мен шығармашылығына қатысты тапсырмалар-ды орындады.

Кітап оқу мәдениетін қалыптастыру, отандық және әлемдік әдебиетті насихаттау арқылы жастардың кітап оқуға деген құлшынысын арттыру, әдеби талдау дағдыларын қалыптастыру, мақсатында қыркүйек-желтоқсан айларында апта сайын елордалық жас қаламгерлер, журналистер, кітапханашылар мен зиярткер орта арасында «Qalam Quiz» интеллектуалды ойыны өтті. Ойын барысында ұлт әдебиеті мен әлем әдебиеті бойынша, түрлі жанрларды қамти отырып, қызықты да танымдық тақырыптар бойынша сұрақтар берілді.

Абай Құнанбайұлының 180 жылдығына орай елордалық қаламгерлер арасында «Сөз бен әуен» атты поэзия кеші өтті. Кеш барысында қаламгерлер өлеңдері көпшілік назарына ұсынылып, Абай әндері шырқалды. Астана қаласы әкімдігі алдындағы амфитеатрда «Абай алдында» атты музыкалық-поэтикалық кеш өтті. 

Абай Құнанбайұлының «Қара сөздері» арқылы оқушыларға оның даналығы мен философиясын түсіндіру мақсатында «Синтез» ізденіс-эксперименталды театры қаладағы 10 мектепте «Абайдың қара сөздері» атты қойылым көрсетті.

Елордадағы ақын-жазушылар «Ұлылар мекеніне саяхат» атты экспедиция аясында Абай еліне барып, ақынның 180 жылдығына орай ұйымдастырылған республикалық мерейтойға және Семей қаласында өткен «Адамзаттың Абайы: Руханият, парасат, таным» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияға қатысты.

Жастардың сөйлеу дағдысы мен сөйлеу шеберлігін шыңдауға, тарихи-мәдени және ұлттық болмысын тануға бағыттау мақсатында «Сөзмерген – 2025»  қалалық шешендік өнер сайысы өтіп, оған журналистер, ұстаздар қатысты.                                                                                                                                                                                                      

Астана қаласының қоғамдық көліктерінде қазақ тарихында өшпес із қалдырған, есімдері елорда көшелеріне берілген тұлғалар туралы ақпараттар қойылды.

Жалпы 54 ұлы тұлға туралы аудиохабарлама әзірленді.

В рамках празднования Наурыза в целях пропаганды традиций казахского народа и раскрытия содержания праздника в столице был проведён конкурс «Ата салтым – асыл қазынам», в котором приняли участие 25 учреждений культуры, спорта и здравоохранения. В честь Дня национального костюма были организованы праздничные акции в Международном аэропорту имени Н. Назарбаева, на железнодорожном вокзале «Астана Нұрлы жол», в торговом центре «Евразия», в Евразийском национальном университете имени Л. Гумилёва, а также в торгово-развлекательном комплексе Mega Silk Way.

С целью возрождения традиции благословления, популяризации национальных обычаев, воспитания поколения, осознающего ценность слова, и повышения речевой культуры среди старшего поколения был проведён конкурс «Ақ бата» среди старейшин.

Ко Дню единства народа Казахстана 1 мая в столице был проведён цикл содержательных и воспитательных мероприятий под общим названием «Бейбітшілік – ел тілегі». Среди них — познавательные встречи в образовательных учреждениях города. Студенты Высшего колледжа транспорта и коммуникаций встретились с членом Ассамблеи народа Казахстана, кандидатом философских наук, доцентом Астанинского международного университета Владимиром Шнайдером, а ученики школы № 30 города Астаны — с членом Совета Ассамблеи народа Казахстана, членом Национального совета при Президенте РК Шерзодом Пулатовым. В ходе встреч было подробно раскрыто историко-социальное значение праздника, обозначены основы общественного согласия и роль государственного языка в обществе.

В рамках проекта был проведён интеллектуальный конкурс «Қазақша куиз», в котором приняли участие 11 команд, сформированных из студентов и преподавателей высших и средних специальных учебных заведений столицы. Игра проводилась автором интеллектуальных игр и телеведущим Мереем Ермұханом.

Прошла квест-игра «Ұлы тұлғалар ізімен…», в которой участвовали 8 команд по 5 человек из образовательных учреждений. В ходе игры участники выполняли задания, посвящённые жизни и творчеству выдающихся личностей — Абай Құнанбайұлы, Қаныш Сәтбаев, Жамбыл Жабаев, Сәкен Сейфуллин, Ілияс Жансүгіров, Бауыржан Момышұлы — вблизи их памятников в столице.

В целях формирования культуры чтения, популяризации отечественной и мировой литературы, повышения интереса молодёжи к книгам и развития навыков литературного анализа с сентября по декабрь еженедельно проводились интеллектуальные игры «Qalam Quiz» среди молодых авторов, журналистов, библиотекарей и читательской аудитории города. Вопросы охватывали национальную и мировую литературу, различные жанры и занимательные образовательные темы.

В честь 180-летия Абай Құнанбайұлы был проведён поэтический вечер «Сөз бен әуен» для столичных авторов, на котором читались произведения участников и исполнялись песни на слова Абая. В амфитеатре перед зданием акимата города Астаны состоялся музыкально-поэтический вечер «Абай алдында».

С целью ознакомления учащихся с мудростью и философией Абая через его «Қара сөздері» театр-исследований «Синтез» подготовил постановку «Қара сөздері Абая» в 10 школах столицы.

Столичные поэты и писатели в рамках экспедиции «Ұлылар мекеніне саяхат» посетили родину Абая, приняли участие в республиканских юбилейных мероприятиях, посвящённых 180-летию поэта, а также в международной научно-практической конференции «Адамзаттың Абайы: Руханият, парасат, таным», прошедшей в городе Семей.

С целью совершенствования навыков речи, ораторского мастерства и изучения историко-культурной и национальной идентичности был проведён городской конкурс ораторского искусства «Сөзмерген – 2025», участниками которого стали журналисты и преподаватели.

В общественном транспорте Астаны размещены информационные материалы о выдающихся личностях, оставивших неизгладимый след в истории казахского народа, имена которых присвоены улицам столицы.

Было подготовлено аудиосопровожде-ние, охватывающее информацию                     о 54 выдающихся личностях.

18.

Мемлекеттік Тілдерді оқыту орталықтарында ересектер, оның ішінде азаматтық және мемлекеттік қызметкерлер үшін  курстар (қазақ, орыс, ағылшын) ұйымдастыру

курстар

 ЖАО

73,0

73,0

Астана қаласында жыл сайын ересектерге арналған қазақ тіл курсы ұйымдастырылады. 2025 жылы 3000 тыңдаушы қазақ тілі курсын аяқтады. Олардың ішінде: мемлекеттік қызмет саласынан – 114, медицина – 877, білім – 29, құқық қорғау – 133, басқа да салалар – 489 тыңдаушы,  56 ассамблея өкілі және 1302 қала тұрғыны.  (А1–857, A2 – 728, B1 – 759, B2 – 656).

110 (45 – Beginner, 41 – Elementary, 24 – Pre-intermediate) тыңдаушы ағылшын тілі курсын аяқтап, сертификат алды.

В целях формирования языковой среды для изучающих язык проводятся курсы по обучению государственному языку. В городе Астане ежегодно организуется курс казахского языка для взрослых. В 2025 году – курс завершили 3 000 слушателей. Среди них: представители государственной службы – 114 человек, медицины – 877 человек, образования – 29 человек, правоохранительных органов – 133 человека, других сфер – 489 человек, 56 представителей Ассамблеи народа Казахстана и 1 302 жителя города. Распределение по уровням владения языком: А1 – 857, А2 – 728, B1 – 759, B2 – 656.

110 слушателей завершили курс английского языка (45 – Beginner, 41 – Elementary, 24 – Pre-intermediate) и были награждены сертификатами.

21.

Халықаралық қызметте мемлекеттік тілдегі іс-шаралар ұйымдастыру

есеп

СІМ, МО, ЖАО, ҰК (келісу бойынша)

117

117

Халықаралық іс-шаралар мемлекеттік және қажеттілігіне қарай басқа тілдерді өтеді.

Есепті кезеңде келесі іс-шаралар жүзеге асырылды:

Астана қаласына шетелдік делегациялардың 47 сапары ұйымдастырылды, оның ішінде 25-і жоғары деңгейде өтті;

39 халықаралық кездесу өткізілді, оның 20-сы дипломатиялық корпус өкілдерімен ұйымдастырылды;

Форумдар, көрмелер мен конференцияларды қоса алғанда, 31 халықаралық іс-шара өткізілді.

Жоғары деңгейде өткізілген ауқымды халықаралық іс-шаралар:

«Орталық Азия – Италия Республикасы» бірінші саммиті;

Түркі мемлекеттері Парламенттік Ассамблеясының (ТҮРКПА) Кеңесі және XIV пленарлық отырысы;

«Орталық Азия – Қытай Халық Республикасы» екінші саммиті;

Астана халықаралық форумы (AIF);

Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының VIII съезі.

Международные мероприятия проводятся на двух языках.    

За отчетный период было проведено:

47 визитов иностранных делегаций в город Астану, из них 25 – на высшем уровне;

11 визитов официальных делегаций города Астаны в зарубежные страны;

39 международных встреч, в том числе 20 встреч с представителями дипломатического корпуса;

31 международное мероприятие, включая форумы, выставки и конференции.

Проведены масштабные мероприятия на высоком уровне:

1. Первый Саммит «Центральная Азия – Итальянская Республика»;

2. Совет и XIV пленарное заседание Парламентской Ассамблеи тюркских государств (ТЮРКПА);

3. Второй Саммит «Центральная Азия – Китайская Народная Республика»;

4. Международный форум Астаны (AIF);

5. VIII Съезд лидеров мировых и традиционных религий.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                

23.

Шетелдегі қазақ диаспорасының өкілдеріне ана тілін үйренуде әдістемелік және ұйымдастырушылық қолдау көрсету

есеп

СІМ, ЖАО (шекаралас өңірлер), ДҚҚ (келісу  бойынша), «Отандастар» қоры (келісу  бойынша)

–

–

Шекаралас шет елдің болмауына байланысты бұл бағытта жұмыс жүргізілмеді.

Из-за отсутствия границы с Астаной работы в этом направлении не велись.

ІV тоқсанда

6-нысаналы индикатор. Мемлекеттік органдардағы, ұлттық компаниялардағы мемлекеттік тілдегі құжат айналымының үлесі                       

91

91,31

Астана қаласындағы жергілікті атқарушы органдардың мемлекеттік тілдегі құжат айналымының үлесі берілген.

25.

Мемлекеттік органдардағы және ұлттық компаниялардағы жалпы құжат айналымында мемлекеттік тілде іс жүргізудің үлестік көлеміне мониторинг жүргізу

мониторинг қорытындысы

ҒЖМБ, МО,

ЖАО, ҰК (келісу  бойынша)

–

–

Астана қаласындағы жергілікті атқарушы органдардың 2025 жылғы І тоқсандағы шығыс құжаттардың мемлекеттік тілдегі үлесі 90.40%,               ІІ тоқсанда 92,57%, ІІІ тоқсанда  90,38%,                          ІV тоқсанда  92,1%-ды құрады, Жылдық құжаттың мемлекеттік тілдегі үлесі 91,31%.

Доля исходящих документов местных исполнительных органов на государственном языке в первом квартале 2025 года составила 98%, во втором квартале – 94,2%, в третьем квартале – 98%, в четвертом квартале – 97,85%. Доля годовых документов на государственном языке составляет 97,2%.

27.

Ресми интернет-ресурстарға мониторинг жүргізу

талдамалық

жинақ

ҒЖБМ, ЖАО

–

–

2025 жылы әкімдікке қарасты 28 басқарманың және 17 құрылымдық мекеменің интернет-ресурстарына мониторинг жүргізілді. Анықталған кемшіліктерді жоюға қатысты мекеме басшыларына қызметтік хат  жазылды.

В 2025 году проведён мониторинг интернет-ресурсов 28 управлений и 17 подведомственных организаций акимата. По фактам выявленных нарушений руководителям соответствующих организаций направлены служебные письма о принятии мер по их устранению.

28.

Мемлекеттік тілді кеңінен қолдануды қамтамасыз ете отырып, бұқаралық мәдени, спорттық және өзге де қоғамдық іс-шараларды өткізу

іс-шаралар,

ҒЖБМ-не ақпарат

МО, ЖАО, ҰК (келісу  бойынша)

–

–

Астана қаласында 2025 жылы өткен бұқаралық-спорттық және өзге де қоғамдық іс-шаралардың жалпы саны – 930, оның барлығы қазақ тілінде, қажеттілік туындаған жағдайда орыс және ағылшын тілдерінде (үш тілде)  болды.

В городе Астане в 2025 году проведено 930 массово-спортивных и иных общественных мероприятий, при этом все мероприятия проводились на казахском языке, а при необходимости, также на русском и английском языках (на трёх языках).

36.

Жергілікті атқарушы органдар жанындағы оқу орталықтарының оқытушылары мен ересек тұрғындарды оқыту үшін филологтар мен лингвист-ғалымдарды тарта отырып, семинарлар, дәрістер, курстар ұйымдастыру

семинарлар, дәрістер, курстар

ҒЖБМ, ЖАО

–

–

«Тіл-қазына» орталығы ұйымдастырған семинарларға «Руханият» КММ оқытушылары қатысты.

Преподаватели КГУ «Руханият» приняли участие в семинарах, организованных центром «Тіл-қазына».

44.

Тілдерді оқыту орталықтарының оқытушылары арасында Ахмет Байтұрсынұлы атындағы республикалық конкурс ұйымдастыру

семинарлар, дәрістер, курстар

ҒЖБМ, ЖАО

–

–

 Ахмет Байтұрсынұлы атындағы республикалық конкурсқа Мәжит Нұртай қатысты. Аталған байқау жас маман үшін мол тәжрибе жинауға мүмкіндік берді.

Мажит Нуртай принял участие в республиканском конкурсе имени Ахмета Байтұрсынұлы. Этот конкурс дал возможность молодому специалисту получить ценный опыт.

45.

Этностардың мемлекеттік тілді және ана тілдерін үйренуіне арналған бейнесабақтарды әзірлеу

бейнесабақтар

ҒЖБМ, ЖАО

–

–

Министрлік тарапынан бейне сабақтар берілген жоқ.

Видеоуроков от министерства не было.

59.

Мәдениет ұйымдарының (театр, кино) репертуарын қазақтілді жаңа контентпен, оның ішінде балалар мен жасөспірім көрермендер аудиториясына арналған шығармалармен толықтыру

іс-шаралар

МАМ, ЖАО

–

–

2025 жылғы репертуар саны – 657, қазақ тілінде – 615; оның ішінде жаңа қойылым 18, 18-і қазақ тілінде. Балалар мен жасөспірім көрермендер аудиториясына арналған шығармалар – 160, қазақ тілінде – 63, жаңа қойылым – 3, оның барлығы қазақ тілінде.

Количество репертуара в 2025 году – 657, на казахском языке – 615, из них новых постановок – 18, все на казахском языке. Произведений для детской и юношеской аудитории – 160, на казахском языке – 63 из них новых потановок – 3, все на казахском языке.