Энтеровирустық инфекциялар (ЭВИ) – энтеровирустар тудыратын жедел аурулар тобы. Серозды менингит -энтеровирустық инфекцияның ең типтік түрі. Аурудың көп таралуы жаз-күз айларында тіркеледі.
Инфекция көзі ауру және вирус тасымалдаушылар, соның ішінде аурудың ауру белгілері білінбейтін түрімен ауыратын науқастар болып табылады. Патогеннің қарқынды бөлінуі аурудың алғашқы күндерінде пайда болады. Вирусты нәжісте, мұрын-жұтқыншақ секрециясында, қанда, зәрде клиникалық белгілер пайда болғанға дейін бірнеше күн бұрын анықтауға болады. Клиника пайда болғаннан кейін 2 аптадан кейін полиомиелит емес энтеровирустарының көпшілігі әлі де нәжіспен шығарылады, бірақ енді қанда немесе мұрын-жұтқыншақ секрецияларында болмайды.
ЭВИ-нің инкубациялық кезеңі 2-ден 14 күнге дейін өзгереді (орташа есеппен 1 апта). Вирус инфекциядан кейін 3-4 апта ішінде нәжіспен шығарылады (5 аптадан аспайды). Иммун тапшылығы бар адамдар вирусты бірнеше жыл бойы шығара алады.
Берілу жолдары – фекальды-ауыз арқылы берілу механизмін (су, тамақ және жанасу-тұрмыстық жолдармен) және аэрогенді (аспирациялық) механизмді (жанасу-тұрмыстық, ауа-тамшылы және ауа-шаң жолдарымен) іске асыру кезінде жүзеге асырылады. ЭВИ-нің берілу факторлары ластанған қоршаған орта объектілері болып табылады (мысалы, ойыншықтар, есік тұтқалары). Вирус ауыз судан, бассейн суынан және жағалаудағы рекреациялық аймақтардан, тамақ өнімдерінен, ластанған топырақта өсірілген көкөністерден немесе ластанған сумен суарудан табылуы мүмкін. Көбінесе адамдар көп болатын жерлерде, лас қолдар, нашар жуылған көкөністер мен жемістер арқылы, ластанған тоғандар мен өзендерде шомылу арқылы жұқтыруға болады.
Серозды менингит – бұл жазғы маусымда ең жоғары белсенділікке ие маусымдық ауру. Облыстағы энтеровирустық этиологиялы серозды менингит ауруының көпжылдық динамикасы көтерілу және төмендеу кезеңдерімен сипатталады, осылайша аурудың өсуі 2014 жылы (139 жағдай, көрсеткіш 10,0), 2019 жылы (135 жағдай, көрсеткіш 9,63) және 2025 жылы (118 жағдай, көрсеткіш 9,8) байқалды. Энтеровирустық этиологиялы серозды менингит ауруының маусымдық өсуі маусымнан тамызға дейін байқалады.
Ағымдағы жылдың 4 айында облыста энтеровирустық этиологиялы серозды менингиттің 1 зертханалық расталған жағдайы тіркелді. Өткен жылдың осы кезеңінде 5 жағдай тіркелген. Ұқсас кезеңмен салыстырғанда 4 жағдайға төмендеу байқалады.
Жас құрылымында 14 жасқа дейінгі балалар ең көп зардап шегеді, бұл науқастардың 100% құрайды. Берілудің негізгі факторы: суыққа шалдығу (100%).
Энтеровирустар төмен температураға төзімді: тоңазытқышта олар бірнеше апта бойы сақталады, ағын суда 18 күнге дейін, өзен суында – шамамен бір ай, тазартылған ағынды суларда – екі айға дейін өмір сүреді. Вирус қыздыру, қайнату арқылы тез өледі. ЭВИ жоғары жұқпалы және аурудың тез таралуымен сипатталады.
Энтеровирустар адамның көптеген мүшелері мен тіндері (орталық және перифериялық жүйке жүйесі, жүрек, өкпе, бауыр, бүйрек, асқазан-ішек жолдары, тері, көру мүшелері) әсер етуі мүмкін. Осыған байланысты аурудың әртүрлі формалары ажыратылады. Ең жиі кездесетіні: серозды вирустық менингит, герпангина, энтеровирустық экзантема, геморрагиялық конъюнктивит, энтеровирустық диарея, миокардит. Серозды вирустық менингит ең қиын. Ауру дене температурасының 39-40 градусқа дейін көтерілуінен басталады. Қатты бас ауруы, бас айналу, жүрек айну, құсу, кейде іштің ауыруы, ауыр жағдайларда – құрысулар мен сананың бұзылуы, орофаринс, жоғарғы тыныс жолдары тарапынан айқын емес катаральды көріністер пайда болады. Егер осындай шағымдар пайда болса, науқасты шұғыл түрде оқшаулау керек, өйткені бұл айналасындағылар үшін инфекция көзі болып табылады және дәрігерге жедел түрде жүгіну керек.
Энтеровирустық инфекцияның алдын-алу шаралары кез-келген жедел ішек инфекциясымен бірдей — келесі ережелерді сақтау қажет:
– ішу үшін тек қайнатылған немесе бөтелкедегі суды қолдану;
– әр тамақтанар алдында және дәретханаға барғаннан кейін қолды сабынмен жуу, жеке және қоғамдық гигиена ережелерін қатаң сақтау;
– жемістер мен көкөністерді қолданар алдында щеткамен мұқият жуып, содан кейін қайнаған сумен шаю;
– тек ресми рұқсат етілген жерлерде суға түсу, шомылу кезінде суды жұтпау;
– өнімдерді жеке тұлғалардан және сауда үшін белгіленбеген орындардан сатып алмау;
– салауатты өмір салтын ұстану.
Есіңізде болсын, ауруды емдеуден гөрі қарапайым алдын-алу шараларын сақтау арқылы алдын-алу оңайырақ!
Аурудың клиникалық белгілері пайда болған жағдайда міндетті түрде медициналық көмекке жүгіну қажет.
Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/departament-kkbtu-karaganda/press/news/details/1221853?lang=kk
Жауап қалдыру Жауапты болдырмау