Аусыл – жіті вирустық зоонозды ауру, ол өте жұқпалы және үй жануарлары мен жабайы қостұяқты жануарларды да, адамдарға да әсер ету қабілетімен сипатталады.
Аурудың қоздырғышы – құрамында пикорнавирустар тұқымдасының РНҚ вирусы (Picornaviridae, Aphtovirus тұқымдасы). Ол сыртқы ортада жоғары тұрақтылыққа ие: жануарлардың жүнінде, киімінде, жемде, сондай-ақ жануарлардан алынатын шикі өнімдерде (сүт, ет) ұзақ уақыт сақталады. Вирус жоғары температура, ультракүлгін сәулелену және қарапайым дезинфекциялау құралдарының әсерінен тез өледі.
Инфекцияның негізгі көзі – вирусты сілекей, сүт, зәр және нәжіспен сыртқы ортаға шығаратын ауру жануарлар. Адам басқа адамдар үшін инфекция көзі емес екенін ескеру маңызды – адамның инфекцияны жұқтыруы әрқашан жануардан немесе ауру жұқтырған өнімдер арқылы болады.
Вирустың адамға берілуі бірнеше жолмен жүреді. Ең көп таралған жолы – алиментарлы жол, яғни шикі сүтті, сүт өнімдерін (қаймақ, сүзбе, ірімшік) немесе ауру жануарлардан алынған термиялық өңделмеген етті жеу. Ластанудың байланыс жолы малға тікелей күтім жасау, сою, ұшаны өңдеу немесе жануарлардың құрғақ секрециясының элементтері бар шаңды жұту арқылы жүреді. Вирус адам ағзасына зақымдалған тері (сызаттар, жарақаттар) немесе ауыз және мұрын қуысының шырышты қабаттары арқылы енеді.
Вирус ағзаға енген сәттен бастап аурудың алғашқы белгілері пайда болғанға дейін орта есеппен 2-ден 12 күнге дейін өтеді. Ауру жедел басталады және айқын интоксикация белгілерімен бірге жүреді. Науқаста дене температурасы күрт жоғарылайды (38-39 °C және одан жоғары), қалтырау, қатты бас ауруы, бұлшықет ауруы және жалпы әлсіздік пайда болады.
Аусылдың ерекше көрінісі – шырышты қабаттар мен терінің зақымдануы. Қызба басталғаннан кейін бір күннен кейін науқас аузында жану және құрғақ, қатты сілекей сезіне бастайды. Тіл, ерін, жақтың және қызыл иектің шырышты қабығында кішкентай, ауыратын көпіршіктер пайда болады, олар тез ашылып, ашық қызыл эрозия (афта) түзеді. Ауырғандықтан, шайнау, жұту және тіпті сөйлесу процесі күрт қиындайды. Сонымен қатар, мұндай бөртпелер теріде, көбінесе қолдар мен аяқтардың саусақаралық қатпарларында, сондай-ақ тырнақ айналасында пайда болуы мүмкін. Мамандардың бақылауымен уақтылы және дұрыс емдеумен ауру екі-үш апта ішінде толық қалпына келумен аяқталады.
Адамдар арасында аусыл ауруының алдын алу ветеринариялық-санитариялық нормалар мен жеке гигиенаны қатаң сақтауға негізделген.
Қарағанды облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті азаматтарды келесі қорғаныс шараларын сақтауға шақырады:
– Күнделікті өмірде қауіпсіздіктің басты ережесі мал шаруашылығы өнімдерін міндетті термиялық өңдеу болып табылады. Шикі сүтті тұтынуға қатаң тыйым салынады – оны қолданар алдында қайнату немесе пастерлеу керек. Ет өнімдерін ұзақ уақыт пісіру немесе мұқият қуыру керек. Халық рұқсат етілмеген сауда орындарында немесе өнімнің қауіпсіздігін растайтын ресми ветеринариялық ілеспе құжаттарды ұсына алмайтын жеке тұлғалардан ет, сүт және сүт өнімдерін сатып алудан толық бас тартуы керек.
– Жеке қосалқы шаруашылық жүргізетін немесе мал фермаларында жұмыс істейтін тұрғындар малға күтім жасау кезінде арнайы киімдерді, қолғаптар мен аяқ киімдерді пайдалануы керек. Жұмыс аяқталғаннан кейін қолды сабынмен мұқият жуу және аяқ киімді дезинфекциялау қажет.
– Ауру ошақтары тіркелген немесе мал ауруына күдік бар аумақтарда балалардың жануарлармен байланысын болдырмау.
– Ауыл шаруашылығы жануарларының иелері барлық малды уақтылы тіркеуге және сәйкестендіруге, міндетті профилактикалық вакцинациялар мен тексерулер жүргізу үшін ветеринариялық мамандарға малды кедергісіз беруге, сондай-ақ бақылаусыз жайылымды болдырмауға міндетті. Жануарларда ақсақтық, сілекейдің көп бөлінуі немесе желін мен еріннің жарасы сияқты белгілер байқалса, иелері мұндай малды дереу оқшаулап, жергілікті ветеринарлық қызметке хабарлауы керек.
Аурудың алғашқы белгілері кезінде уақтылы медициналық көмекке жүгіну және санитариялық ұсынымдарды қатаң сақтау азаматтардың денсаулығы мен облыстың эпизоотиялық салауаттылығын сақтаудың кепілі болып табылады.
Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/departament-kkbtu-karaganda/press/news/details/1225928?lang=ru
Жауап қалдыру Жауапты болдырмау