Қазақстан өңірдің туристік картасында өз позициясын нығайтуды жалғастыруда. Соңғы жылдары сала тұрақты дамып келеді, ал туристік белсенділік көрсеткіштері іс жүзінде барлық негізгі бағыттар бойынша өсуде. Бұған дейін біз 2025 жылдың қорытындысы бойынша елімізде туристік индустрияның айтарлықтай өсуі байқалғанын және ағымдағы жылдың осы оң үрдістің сақталғанын растайтынын айтқан болатынбыз.
Соңғы мәліметтерге сәйкес, 2026 жылғы қаңтар-наурызда қазақстандық орналастыру орындарымен 2 млн-ға жуық адамға қызмет көрсетілді. Көрсетілген қызметтер көлемі 69 млрд теңгеден асты, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 14% -ға артық. Қызметтердің нақты көлем индексі 104,5% -ды құрады, бұл бағаның өсуін ғана емес, туристік белсенділіктің нақты өсуін де көрсетеді.
Ішкі туризмнің динамикасы ерекше назар аударуға лайық. Ағымдағы жылдың бірінші тоқсанының қорытындысы бойынша ел ішінде орналастыру орындарын пайдаланған қазақстандықтардың саны 3,6% -ға артты. Бұл азаматтардың ҚР бойынша саяхатқа деген қызығушылығының артқанын көрсететін маңызды көрсеткіш. Ішкі туризмнің өсуі халықтың ұтқырлығының артуын ғана емес, сонымен қатар туристік инфрақұрылымның біртіндеп жақсаруын, көрсетілетін қызметтер спектрінің кеңеюін және отандық туристік бағыттардың тартымдылығын арттыруды білдіреді. Нәтижесінде ішкі туризм өңірлерде экономикалық белсенділікті ынталандыра отырып, жаңа жұмыс орындарын құра отырып және шағын және орта бизнесті дамытуды қолдай отырып, саланы дамытудың негізгі драйверлерінің біріне айналуда.
Аймақтық тұрғыда келушілер саны бойынша дәстүрлі түрде Алматы көш бастап келеді, онда ағымдағы жылдың қаңтар-наурыз айларында 472,9 мың адамға қызмет көрсетілді. Екінші орынды Астана (352,2 мың адам), ал үшінші орынды Ақмола облысы (161,1 мың адам) тұйықтады.
Курорттық бағыттарға деген ерекше қызығушылықты атап өткен жөн. 2026 жылдың бірінші тоқсанының қорытындысы бойынша қызмет көрсетілген барлық келушілердің 40% -ға жуығы курорттық аймақтарға тиесілі болды. Абсолюттік мәнде бұл 800 мыңнан астам адам, бұл сала үшін рекреациялық туризмнің маңыздылығын және ел ішінде демалуға деген жоғары сұранысты растайды.
Мұндай жағымды жағдай Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың тұрақты түрде айтқан постулаттарына тікелей жауап береді, атап айтқанда, 2025 жылдың күзінде Алматы туристік кластерін жеке атап өтіп, жалпы туристік бағытты дамытудың маңыздылығын атап өтті.
Мемлекет басшысының жолдауына сәйкес туристік инфрақұрылымды дамытуда оң серпін байқалады. Мысалы, жылдан жылға орналастыру орындарының саны – қонақ үйлер, қонақ үйлер, демалыс аймақтары және басқа да объектілер саны да, салада жұмыспен қамтылғандар саны да ұлғаюда. Бүгінгі күні Қазақстанда шамамен 31 мың адам жұмыс істейтін 4,5 мыңнан астам орналастыру орны бар.
Салыстыру үшін: үш жыл бұрын елде 3,8 мың орналастыру объектісі жұмыс істеді, ал сала қызметкерлерінің саны шамамен 28 мың адамды құрады. Осылайша, осы кезеңде орналастыру орындарының саны 17% -ға, ал жұмыспен қамтылғандар саны 12% -ға өсті. Бұл туристік инфрақұрылымның кеңеюі мен саланың ел экономикасына қосқан үлесінің өсуін көрсетеді.
Қазақстан экономикасына туристік саланың үлесі арта түсуде, ал оның ел үшін маңызы барған сайын арта түсуде. Бүгінде туризм тек қана демалыс және ойын-сауық саласы ретінде қарастырылмайды – ол кіріс жинайтын, жұмыс орындарын құратын және өңірлердің дамуын ынталандыратын экономиканың толыққанды секторына айналады.
2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан экономикасына туризмнің үлесі 5 трлн теңгеге жетті, ал елдің жалпы ішкі өніміндегі саланың үлесі 3,1% -ды құрады. Бұдан басқа, бүгінде туристік салада 600 мыңнан астам адам жұмыс істейді, бұл экономикада жұмыс істейтіндердің жалпы санының шамамен 7% -ына сәйкес келеді. Бұл туралы үкімет отырысында ҚР туризм және спорт министрі Ербол Мырзабосынов мәлімдеді.
Сала валюталық түсімнің түсуіне де елеулі үлес қосады. Министрдің айтуынша, Қазақстанда шетелдік туристердің шығыстары 2,9 млрд. АҚШ ДОЛЛ. Сонымен қатар, туристік қызметтен түсетін салық көлемі 18% -ға артып, 630 млрд теңгеге жетті. Нәтижесінде салықтық түсімдердің жалпы көлеміндегі туризмнің үлесі 2% -ға дейін өсті.
Мұндай нәтижелер саланы дамыту бойынша соңғы жылдары жүргізіліп жатқан жүйелі жұмыстың салдары болып табылады. Мемлекет пен жеке сектор туристік инфрақұрылымға, көліктік қолжетімділікке, қызмет көрсетуге және елді халықаралық нарықта ілгерілетуге белсенді инвестициялауда.
2025 жылы туристік салаға тартылған инвестиция көлемі өткен жылмен салыстырғанда 33% -ға артып, 1,3 трлн теңгеге жетті. Сонымен қатар, «мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңістік» бағыты бойынша мемлекеттік бюджет шығыстары рекордтық 1,2 трлн теңгеге жетті, бұл тәуелсіз Қазақстанның бүкіл тарихындағы ең үлкен көрсеткіштердің бірі болды.
Заңнамалық базаны жетілдіруге ерекше көңіл бөлінеді. 2026 жылғы наурызда туристік саланы одан әрі дамытуға бағытталған заңдарға бірқатар түзетулер қабылданды.
Атап айтқанда, туристік автобустарға арналған «жасыл дәліз» тетігі енгізілуде, ол ұйымдастырылған туристік топтардың мемлекеттік шекарадан өту уақытын айтарлықтай қысқартуға мүмкіндік береді. Бұдан басқа, заң деңгейінде сапар орталықтары ұғымы бекітіліп, олардың құрылуы мен жұмыс істеуіне қойылатын негізгі талаптар айқындалды. Сондай-ақ гидтер, экскурсоводтар және туризм жөніндегі нұсқаушылар қызметінің бірыңғай қағидалары бекітілетін болады, бұл туристік қызметтердің сапасын арттыруға ықпал етуі тиіс.
Өзгерістердің жеке блогы балалар және экологиялық туризмді дамытуға қатысты. 18 жасқа дейінгі балалар үшін еліміздің ұлттық парктеріне тегін кіру енгізілді. Бұл шара жастар арасында ішкі туризмді дәріптеуге, табиғи көрікті жерлердің қолжетімділігін арттыруға және өскелең ұрпақта экологиялық мәдениетті қалыптастыруға бағытталған.
Тұтастай алғанда саланы дамыту Қазақстан Республикасының туристік саласын дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы шеңберінде жүзеге асырылады.
Негізгі бағыттардың бірі шетелдік туристерді тарту болып қалуда. Бұл үшін визалық режимді ырықтандыру жүргізілуде, халықаралық әуе қатынасы кеңейтілуде және елдің туристік әлеуетін шетелдік нарықтарда ілгерілету күшейтілуде.
Бүгінде ҚР-да визасыз режим 84 мемлекеттің азаматтары үшін қолданылады, ал электрондық виза жүйесі әлемнің 102 елінің азаматтарына қолжетімді. Елдің көліктік қолжетімділігі де айтарлықтай кеңеюде. Қазақстанның халықаралық әуе қатынасы 30 мемлекетті қамтиды, 135 халықаралық бағыт бойынша аптасына 626 рейс орындалады.
Сонымен қатар туристік инфрақұрылымды дамыту жалғасуда. Тек 2025 жылы ҚР-да 167,4 млрд теңгенің 96 инфрақұрылымдық жобасы жүзеге асырылды. Сонымен қатар, туристік саланы мемлекеттік қолдау шараларының көлемі шамамен 7 млрд теңгені құрады. Қаржыландырудың мұндай ауқымы туризмнің мемлекеттің экономикалық саясатының басым бағыттарының қатарына кіретінін көрсетеді.
Осылайша, дәйекті мемлекеттік саясат, ауқымды инфрақұрылымдық жобалар және елдің ішкі және шетелдік саяхатшылар үшін тартымдылығын арттыру жөніндегі шаралар саланы одан әрі дамыту үшін берік негіз жасайды. Егер ағымдағы қарқын сақталса, туризм ел экономикасына өз үлесін едәуір арттырып, таяу жылдардағы өңірлер өсімінің маңызды драйверлерінің біріне айналады.
Қазақстанның туристік саласындағы оң өзгерістер ішкі көрсеткіштерде – туристік ағымдарда, инвестициялар мен кірістерде ғана емес, елдің бәсекеге қабілеттілігін жаһандық деңгейде бағалайтын халықаралық рейтингтерде де көрініс табады.
Негізгі индикаторлардың бірі Дүниежүзілік экономикалық форум жариялайтын саяхат және туризмді дамыту индексі (Travel & Tourism Development Index) болып табылады. Ол туристік инфрақұрылымның даму деңгейін, саланың инвестициялық тартымдылығын және елдің туризмді тұрақты дамытуға дайындығын көрсетеді.
ҚР динамикасы бұл рейтингте тұрақты өсуді көрсетеді. Егер 2019 жылы ел 3,7 ұпаймен 80-орынды алса, 2021 жылы 66-орынға көтерілді, ал 2024 жылдың қорытындысы бойынша 4,1 ұпаймен 52-орынға шықты. Осылайша, бар-жоғы бес жыл ішінде Қазақстан өз позициясын 28 сатыға жақсартты. Оның үстіне, бірқатар көрсеткіштер бойынша ҚР бірқатар танымал туристік бағыттарды басып озады, бұл елдің әлемдік туристік нарықтағы позициясының нығаюын қосымша көрсетеді.
Тұтастай алғанда, халықаралық рейтингтер Қазақстанның Орталық Азияның неғұрлым перспективалы туристік бағыттарының бірі мәртебесін біртіндеп нығайтып келе жатқанын растайды.
«Туризм және мәдениет» санатындағы U.S. News & World Report рейтингісі де қосымша оң динамиканы тіркеп отыр. Оның мәліметінше, ҚР 2025 жылы 73-орынды иеленді, өз позициясын үш жылда 11 орынға жақсартты. Елдің бұл рейтингке қосылу фактісінің өзі маңызды көрсеткіш болып табылады, себебі оған мемлекеттердің шектеулі саны (100-ге жуық) кіреді, ал көптеген экономикалар оған кірмейді.
Бұл ретте Қазақстанның басқа елдерге қатысты бәсекелестік ұстанымының жақсарғанын атап өту маңызды. Егер бұған дейін республика өңірдегі бірқатар мемлекеттерден, соның ішінде Өзбекстаннан артта қалған болса, 2025 жылғы рейтингте ҚР артта қалуды қысқартып қана қоймай, көршісінен жеті позицияға озып, Катар, Бахрейн, Тунис және Вьетнам сияқты бірқатар елдерді басып озды.
Осылайша, халықаралық рейтингтердің серпіні Қазақстанның туристік саласы сандық мәнде дамып қана қоймай, жаһандық деңгейде өз позициясын сапалы түрде күшейтіп отырғанын растайды. Дүниежүзілік экономикалық форумнан индекстің дәйекті өсуі және U.S. News & World Report рейтингіндегі позициялардың жақсаруы инфрақұрылым мен сервисті дамытудан бастап елдің инвестициялық тартымдылығын арттыруға дейінгі жүйелі өзгерістерді көрсетеді. Бұл Қазақстан Республикасының бәсекеге қабілетті туристік бағыт мәртебесін біртіндеп нығайтып, халықаралық туристік нарықта барған сайын елеулі ойыншыға айналып келе жатқанын көрсетеді.
Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/zhambyl-bayzak/press/news/details/1242969?lang=ru
Жауап қалдыру Жауапты болдырмау