Қазақстан адам дамуы деңгейі бойынша өңір көшбасшысы атанды

Қазақстан адам дамуы индексі (HDI) бойынша әлемнің 193 елі мен аумағының ішінде 60-орынға ие болды. Бұл – ТМД және Орталық Азия елдері арасындағы ең жоғары көрсеткіш. Бұл туралы Ranking.kz сайтына сілтеме жасаған Tengrinews.kz хабарлады.

Әңгіме БҰҰ Даму бағдарламасының (ПРООН) 2025 жылғы баяндамасы туралы болып отыр. Онда 2023 жылдың деректері пайдаланылған.

Қазақстанның адам дамуы индексі 0,837-ні құрап, ел адам дамуы өте жоғары мемлекеттер санатына енді.

Рейтингте қандай көрсеткіштер ескеріледі?

Адам дамуы индексі (HDI) елдерді бірнеше негізгі көрсеткіш бойынша бағалайды:

* күтілетін өмір сүру ұзақтығы;
* білім алудың күтілетін және орташа ұзақтығы;
* жан басына шаққандағы жалпы ұлттық табыс.

Индекс көрсеткіші 0-ден 1-ге дейін есептеледі. 0,800 және одан жоғары көрсеткішке ие мемлекеттер адам дамуы өте жоғары елдер қатарына жатады.

Қазақстанда:

* күтілетін өмір сүру ұзақтығы – 74,4 жыл;
* білім алудың күтілетін ұзақтығы – 14 жыл;
* білім алудың орташа ұзақтығы – 12,5 жыл.

Басқа елдердің көрсеткіштері

Қазақстанға ең жақын нәтижеге ие ТМД елдері:

* Ресей – 64-орын, индексі 0,832;
* Беларусь – 65-орын, индексі 0,824;
* Армения – 69-орын, индексі 0,811.

Бұл мемлекеттердің барлығы да адам дамуы өте жоғары елдер қатарына енген.

Әзербайжан 81-орында (индексі – 0,789), Молдова 86-орында (0,785), ал Украина 87-орында (0,779) орналасқан.

Орталық Азия елдері арасында Қазақстаннан кейін:

* Түрікменстан – 0,764;
* Өзбекстан – 0,740;
* Қырғызстан – 0,720;
* Тәжікстан – 0,691.

Тәжікстан аталған елдердің ішінде адам дамуы орташа деңгейдегі мемлекет ретінде танылды.

Қазақстан көрсеткіші әлемдік орташа деңгейден жоғары

2023 жылдың қорытындысы бойынша әлемдегі адам дамуы индексінің орташа мәні 0,756 болса, Еуропа мен Орталық Азия өңірінде бұл көрсеткіш 0,818 болды.

Осылайша, Қазақстанның көрсеткіші әлемдік орташа деңгейден 0,081 тармаққа, ал өңірлік орташа көрсеткіштен 0,019 тармаққа жоғары болды.

1990–2023 жылдар аралығында Қазақстанның адам дамуы индексі 0,689-дан 0,837-ге дейін, яғни 21,5 пайызға өсті.

Пандемия кезеңіндегі төмендеуден кейін көрсеткіш қайта қалпына келді: 2021 жылы – 0,816, 2022 жылы – 0,831, ал 2023 жылы – 0,837 болды.

Сонымен қатар, БҰҰ Даму бағдарламасы адам дамуы индексі ел ішіндегі барлық әлеуметтік және өңірлік айырмашылықтарды толық көрсетпейтінін атап өтті.

Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/karaganda-shet-shet/press/news/details/1263271?lang=ru