Дұрыс құрастырылған мектеп кестесі — бұл балалардың сабаққа келуінің жай ғана техникалық кестесі емес, оқушылардың денсаулығын, сымбатын (осанка) және психологиялық әл-ауқатын сақтаудың маңызды құралы. Қазақстан Республикасында бұл үдеріс санитариялық ережелер мен нормалармен қатаң регламенттелген. Мектептер оқу үдерісін қалыптастыруда қандай негізгі гигиеналық талаптарды басшылыққа алады, талаптарды қарастырайық.
Қазақстан мектептеріндегі сабақтың классикалық ұзақтығы 45 минутты құрайды, алайда ең кішкентай оқушылар үшін бейімделудің ерекше жұмсақ ережелері қолданылады:
Бірінші сыныптар: «Сатылы» режим қолданылады. Қыркүйек айында оқу күндері қысқа болады — әрқайсысы 35 минуттан 3 сабақ жоспарланады. Қазан айынан бастап жүктеме біртіндеп ұлғаяды (қолданыстағы нормаларға байланысты толыққанды сабақтарға немесе 40–45 минутқа ауысады).
Сауықтыру үзілістері: Бастауыш сыныптардағы сабақтардың міндетті элементі болып статикалық кернеуді басатын сергіту сәті мен көз гимнастикасы табылады. Сондай-ақ бірінші сынып оқушылары үшін үшінші тоқсанның ортасында қосымша апталық демалыс беріледі.
Баланың миы күн және апта бойы бірқалыпты жұмыс істемейді. Ақыл-ой белсенділігінің шыңы сейсенбі мен сәрсенбіге келеді, ал дүйсенбіде «жұмысқа кірісу» кезеңі байқалады, аптаның соңына қарай шаршаңқылық пайда болады.
Кестені құру кезінде мектеп қызметкерлері оқу пәндерінің қиындық шкаласын (арнайы саралауды) ескеруге міндетті:
Ең күрделі пәндер (математика, физика, химия, тілдер) ең жоғары жұмыс қабілеттілігі сағаттарына — 2-3-сабақтарға қойылады.
Қиындығы орташа пәндер (тарих, география, биология) күннің ортасында бөлінеді.
Ең жеңіл пәндер (бейнелеу өнері, музыка, технология, дене шынықтыру) бірінші немесе соңғы сабақтарға жоспарлануы мүмкін.
Қос сабақтар: Бастауыш сыныптарда қос сабақтарға қатаң түрде жол берілмейді. Жоғары сыныптарда оларға тек зертханалық, практикалық сабақтар немесе мамандандырылған модульдер үшін ғана рұқсат етіледі.
Мектеп сабақ кестесі міндетті және факультативті сабақтар үшін бөлек жасалады. Факультативтік сабақтар міндетті сабақтар саны ең аз күндерге жоспарланады.
Санитариялық ережелер кестені оқу жиынтығының (оқу рюкзагының салмағын есепке алмағандағы оқулықтар, жұмыс дәптерлері және жазба құралдары) күнделікті салмағының гигиеналық нормативтерімен қатаң байланыстырады:
1–3 сыныптар: 1,5–2,0 кг дейін;
4–5 сыныптар: 2,0–2,5 кг дейін;
6–7 сыныптар: 3,0–3,5 кг дейін;
8–11(12) сыныптар: 4,0–4,5 кг дейін.
Кестені жасау кезінде мектеп әкімшілігі бала артық зат көтермеуі үшін күн сайынғы ауыр пәндердің санын өзара сәйкестендіруі тиіс.
Сабақ арасындағы үзілістер балалар гаджеттерде отыруы үшін емес, толыққанды тынығуы үшін жасалған:
Үзілістердің ұзақтығы: Кіші үзілістер кемінде 5 минутқа созылады.
Үлкен үзіліс: 2 немесе 3-сабақтан кейін ұзақтығы 30 минут болатын үлкен үзіліс (немесе 15 минуттан екі үзіліс) міндетті түрде қарастырылады. Бұл уақыт асханада тамақтануды ұйымдастыруға және таза ауада белсенді демалуға арналады.
Ауысымдар аралығы: Егер мектеп екі ауысымды режимде жұмыс істесе, ауысымдар арасындағы үзіліс кемінде 40 минут болуы тиіс — бұл үй-жайларды сапалы желдету және ылғалды тазалау үшін қажет.
Қазақстанда мектеп кестесін жасау кезінде санитариялық-гигиеналық нормаларды сақтау — бұл оқу орындары дирекциясының, оқу ісі меңгерушілері мен медицина қызметкерлерінің жауапкершілік аймағы. Мінсіз кесте балалардың биоритмдерін ескереді, сколиоз бен созылмалы шаршаудың даму қаупін азайтады, білім беру үдерісін тек тиімді ғана емес, сонымен қатар өсіп келе жатқан ұрпақтың денсаулығы үшін қауіпсіз етеді.
Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/departament-kkbtu-zhambyl/press/news/details/1279740?lang=ru
Жауап қалдыру Жауапты болдырмау