Авторы:
Науырзым ауданы әкімдігінің жанындағы
кәмелетке толмағандардың істері және
олардың құқықтарын қорғау жөніндегі
комиссиясының хатшысы
Алмагүл Елтайқызы Мажгулова
Қоғамның дамуы және қазіргі кезеңдегі мемлекеттің тұрақтылығы болашақ ұрпақтың тәрбиесімен қалыптасуына байланысты. Бүкіл халықпен кәмелетке толмаған балалар мен жасөспірімдерді дұрыс тәрбиелеуге байланысты. Лайықты азаматты қалыптастыру, кәмелетке толмағандарды әлеуметтендіруде қолдау әрбір азаматтың, мемлекеттік органдардың, ұйымдар мен қоғамдық мекемелердің басым міндеті мен конституциялық құқығы.
Кәмелетке толмағандардың құқық бұзушылықтарының алдын алуды барлық алдын алу субъектілерімен бірге жүргізу қажет, тек осындай жағдайларда жұмыс объективті және нәтижелі болады. Бұл кезеңде «Комиссия үшбұрышының» қызметі өзекті. Науырзым ауданы әкімдігі жанындағы «Комиссия үшбұрышы» (бұдан әрі-комиссия):
– Құрамында мемлекеттік органдардың, ұйымдар мен қоғамдық мекемелердің бас мамандары, басшылары мен бастықтары Комиссияға кіреді;
– Тәлімгерліктің, педагогиканың нышаны «ПЕЛИКАНҒА» лайық еліміздің жас ұрпағының педагогтары, тәрбиешілері;
– Ата-аналар қауымдастығы:Әкелер мен аналар тобы, ата-әжелер кеңесі. Ата-аналар комитеті, Қамқоршылар Кеңесі және алдын алу Кеңесі және т. б.
Комиссия, тұрақты жұмыс істейтін алқалы орган. Оның мақсаты: Балалардың құқықтарын қорғау, органдардың, ұйымдардың заңдылығын сақтау, кәмелетке толмаған балалар мен жасөспірімдер арасындағы барлық профилактикалық жұмыстарды үйлестіру және реттеу.
Педагогтардың, психологтардың мақсатты жұмысы әртүрлі әлеуметтік мінез-құлықтары бар кәмелетке толмағандарды әлеуметтік оңалтуды қамтамасыз етеді және балалар мен жасөспірімдерде құқықтық нормаларды, қазіргі қоғамның жалпы қабылданған мәдени құндылықтарын қалыптастырады. Ата — аналармен — кәмелетке толмағандардың заңды өкілдерімен өзара әрекеттесу кезінде ғана мұғалімдер мен отбасының ұзақ мерзімді бірлескен жұмысының жақсы нәтижесі болуы мүмкін.
Ата-аналар қауымдастығы кәмелетке толмағандарды тәрбиелеуде ерекше орын алады. Елдің болашақ ұрпағын қалыптастырудағы ата-аналардың рөлі өте зор. Ата-аналар мен тәрбиешілер одағы тек өзара түсіністікте. Ата-аналардың міндеті: балабақшалар мен мектептер мұғалімдерінің ұсыныстарын дұрыс қабылдау. Ата-аналар комитетінің, қамқоршылар кеңесінің және мектептердің алдын алу жөніндегі кеңестің мақсаты жалпы білім беретін мекемелердің оқу процесінің басқа да маңызды істерімен қатар оқушылардың құқық бұзушылықтарының алдын алу болып табылады.
Бұл «Комиссия үшбұрышы» бұзылмайды. Егер қандай да бір бұрыш босаңсытса, бүкіл схема бұзылады. Бұл үшбұрышта немқұрайлы адамдар жоқ. Бұл жүйе 24 сағат жұмыс істейді.
Енді сұраққа жауап беруге тырысайық: мұндай жас жаратылыстарда адамгершілік құндылықтар мен бағдарлардың деформациясы қайдан пайда болады, бұл оларды құқық бұзушылықтар мен қылмыстар жасауға әкеледі? Кәмелетке толмағандармен туындайтын проблемаларды қылмыстың алғышарттары болып табылатын кәмелетке толмағандардың себептерінен іздеу керек:
– отбасылық қолайсыздық отбасы-өскелең ұрпақты әлеуметтендірудің маңызды институты;
– тұрмыстық қолайсыз орта;
– бұқаралық ақпарат құралдары;
– ересектер тарапынан арандату;
– құқықтық сауаттылықтың төмендігі.
Тиісті ата-ана басшылығының болмауы, балаларды үнемі бақылаудың болмауы, ата-аналар арасындағы қақтығыстардың күшеюі, ата-аналардың немқұрайлылығы немесе психологиялық, психикалық немесе физикалық қатыгездігі.
Балалар мен жасөспірімдердің жиі құқық бұзушылық жасауының себептерін ерекше атап өткен жөн:
- Кәмелетке толмағандар Заңға тиісті құрметпен қарамайды.
- Ата-аналардың бақылауының болмауына байланысты кәмелетке толмағандар жиі заңсыз әрекеттерді жасайды: алкогольді ішеді, төбелеске қатысады, басқаларды қорлайды.
- Көбінесе, кәмелетке толмағандардың жұмыспен қамтылмауына байланысты заңсыз әрекеттер зерігу мен бос жүруден жасалады.
- Отбасындағы қарым-қатынастың бұзылуы. Отбасылық тәрбиенің қолайсыз жағдайлары.
Кәмелетке толмағандардың бос уақытын ұйымдастыру керек және қалай?
Комиссия «Науырзым ауданындағы кәмелетке толмағандардың демалыс және қауіпсіздік» бағдарламасын әзірледі. Бұл бағдарлама 3 жылдан бері жұмыс істейді. Бағдарламаны іске асыруға ауданның барлық мемлекеттік, мүдделі мекемелері, ұйымдары қатысады. Бағдарлама жоспары бойынша: «Науырзым ауданының спорт және дене шынықтыру бөлімі» ММ ұлттық спорт түрлері бойынша жарыстар, «Мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі» ММ және «Науырзым орталықтандырылған кітапхана жүйесі» ММ, «Науырзым ауданының балалар шығармашылығы үйі» КММ, «Жастар ресурстық орталығы» КММ және басқа да мекемелер кәмелетке толмаған балаларға және жасөспірімдерге арналған жарыстар, көп іс-шаралар өткізді. Комиссия мүшелері, ауылдар мен ауылдық округтер әкімдіктерінің әкімдері мен мамандары мерекелер мен түрлі ойын-сауықтармен қатар «Ата-аналардың назарына! Түн балалардың серуендейтін уақыты емес». «Науырзым ауданының ӘКК» РМҚК және «Науырзым аудандық ауруханасы» КМК слайдтар, бейнероликтер, сондай-ақ кәмелетке толмаған жасөспірімдер мен балалардың қауіпсіз демалысы бойынша құжаттар, ұйым мен ата-аналарға арналған материалдар жариялады. Бұл материалдардың барлығын әлеуметтік желілер беттерінен көруге болады.
Комиссия жылына екі рет кәмелетке толмағандардың бос уақыты қамтылуының мониторингісі жүргізсін. Негізінен біздің балалар спорт үйірмелері мен секцияларда бос уақытын өткізеді. Біздің балалар үшін Балалар шығармашылығы үйінің үйірмелері қызықты. Шығармашылық, спорттық жұмыспен қамтудың нәтижелілігі туралы республикалық, облыстық жарыстардағы, конкурстардағы, ауылдық, аудандық іс-шаралардағы жеңістерден көруге болады. Бұл соңғы көптеген іс-шара ішіндегі істердің саны, оның ұйымдастырушысы және үйлестірушісі комиссия болып тұр.
Құқық бұзушылықтардың алдын алу құқық бұзушылықтардың алдын алу объектілеріне жалпы және жеке ықпал ету нысандарында жүзеге асырылуға тиіс. Жаппай белсенділікке қарамастан, кәмелетке толмағандардың құқық бұзушылықтың алдын алуда жеке жұмыс ерекше орын алады. Айта кету керек, «Тау төбесінде құм түйіршіктері байқалмайды» біз әрқашан кәмелетке толмаған жасөспірімнің, баланың тәуелсіз өміріне куә бола алмаймыз. Ол достарының, таныстарының, отбасыларының, туыстарының ортасында қалай өмір сүреді? Бұл қоғамда қандай қатынастар бар? Мұны тек мамандар көреді. Алдын алу субъектілерінің жеке, профилактикалық тәсілі маңызды. Психологиялық қысым, отбасын қудалау, мемлекеттік ұйымның кейбір уәкілетті өкілдерінің жария мәлімдемесі жасөспірімді немесе баланы оқшаулану, бөліну, жасырын агрессияға әкеледі. Бұл қоғамда жүйке мен дүрбелең тудырады. Бақылаудың ақылға қонымды шекараларын белгілеу керек. Алдын алу субъектілерінің міндеті – бұл жағдайда мүмкіндігінше объективті болу міндетті.
Сонымен, «Комиссия үшбұрышының» кәмелетке толмағандардың құқық бұзушылықтарының алдын алудағы жетекші рөлі:
– заңдылық;
– кешенділік және жүйелілік;
– көп деңгейлі;
-құқық бұзушылықтың алдын алу шараларының репрессиялық шаралардан басымдығы;
– оны жүзеге асырудың барлық кезеңдерінде құқық бұзушылықтардың алдын алудың сабақтастығы мен сабақтастығы.
Бөлек, ата-аналарға құқық бұзушылықтар мен қылмыстардың алдын алу бойынша кеңестер:
– тырысыңыз, балаңызбен көбірек уақыт өткізіңіз, оның жетістіктері мен сәтсіздіктеріне қызығушылық танытыңыз;
– балаға проблемаларды шешуге көмектесуге тырысыңыз;
– балаға мектепте, үйде, көшеде, қонақта, қоғамдық орындарда мінез-құлық ережелерін түсіндіріңіз;
– балаңыз кіммен және Қайда уақыт өткізетініне қызығушылық танытыңыз;
– баланы спорт секциясына немесе үйірмеге жазыңыз, бос уақытын алыңыз;
– мектепке, басқа мекемелер мен ұйымдардың мамандарына көмек сұраудан тартынбаңыз.
Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-naurzum-audany-akimat/press/news/details/1280574?lang=ru
Жауап қалдыру Жауапты болдырмау