Тұқымдырды дәрілеу – тұқымнан және топырақ инфекциясынан дамудың ерте кезеңдерінде өсімдік ауруларымен күресудің қажетті, тиімді және экономикалық тиімді әдісі. Бүл тәсілді елемеу дәнді дақылдар егінінің фитосанитарлық жағдайының нашарлауына, түсімнің төмендеуіне және астық сапасының нашарлауына әкеледі. Мұның бәрі тұқымның сапасына ғана емес, ұнның пісіру сапасына да кері әсерін тигізеді. Инфекцияның тұқымдарына теріс әсер етуінің нәтижесі – әлсіз көшеттер, тұрудың төмен тығыздығы, сондай-ақ тұруға бейімділіктің жоғарылауы. Оның негізгі себептері егіске сапасыз тұқымдарды пайдалану, шаруашылықтардың көпшілігінде жаппай репродукция тұқымдарын себу үшін пайдаланылады, егу көлемінің азаюы. Ауыл шаруашылығы технологиясының көмегімен аурулармен күресу қазіргі уақытта тиімсіз, әсіресе көптеген шаруашылықтарда егістік дақылдар мен көпжылдық бұршақ дақылдарын қамтитын ауыспалы егіс жүйесі жоқ. Сондықтан аурумен күресуде химиялық әдістерге және ең алдымен тұқымды дәрілеуге назар аудару керек.
Тұқым дәрілеу – тұқымның, топырақтың дақылға және оның сапасына жағымсыз әсерінен сақтандырудың бір түрі. Бірақ сонымен бірге дұрыс дезинфекциялау құралын таңдау маңызды – тұқымда және топырақта болатын қоздырғыштар кешеніне сәйкес (фитопатологиялық сараптама) ғана емес, сонымен қатар стресстік жағдайларды (температура мен ылғалдылық, арамшөптік дәрежесі) өсімдіктердің танапта кездесуі мүмкін.
Тұқымдарды себуге арналған препараттарды таңдағанда, тамыр шіріктерінің және басқа аурулардың инфекциясын басатын, өсімдікті көптеген басқа аурулардан, соның ішінде септориоз, ұнтақты көгеруден және әртүрлі жапырақ дақтарынан қорғайтындарға артықшылық беру керек. Дезинфекциялаушы заттың ерекшеліктерін ескере отырып, тұқымды дезинфекциялауды әр түрлі уақытта жүргізуге болады: контактілі препараттармен себуден 1-2 ай бұрын, жүйелі препараттармен себуден 2-3 апта бұрын. Тұқымдық материалды өңдеудің ең жоғары сапалы әдісі – тұқымдарды дәрілеуге арналған арнайы машиналарды пайдалану, тек осы жағдайда дәрілік заттың тұтыну нормасы сақталады және ол дәннің бетіне біркелкі таралады.
Тұқымдық материалдың сапасы да байытудың тиімділігі мен үнемділігінде маңызды рөл атқарады. Дайын емес тұқымдарды өңдеу кезінде препаратты тұтыну артады және оның біркелкі таралуы орын алады. Сондықтан, тұқым себу міндетті түрде тұқым материалын сұрыптау және калибрлеу сияқты әдістерден бұрын болуы керек. Бұл шарттарды орындау жоғары биологиялық әсердің көрінісін қамтамасыз етеді. Осылайша, тұқымдарды дәрілеу – бұл дақылдардың ауруларының тұқым және топырақ инфекциясының кешеніне қарсы міндетті профилактикалық шара.
Тұқымдарды ауа-термиялық жылыту, себудің оңтайлы мерзімдері, арамшөптермен күресу, жақсы өнгіштігі мен өнгіштігі жоғары тұқымдарды егу үшін көбірек пайдалану сияқты шаралардан оны алып тастауға болмайды.
ҚР АШМ АӨК МИК «Республикалық фитосанитарлық диагностика және болжамдар әдістемелік орталығы»РММ Жангелдин аудандық филиалының фитопатологы Т.Кызырова
Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-zhangeldi-audany-akimat/press/news/details/1182678?lang=kk
Жауап қалдыру Жауапты болдырмау