Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес еңбек қатынастарын заң талаптарына сай рәсімдеу, жұмыскерлердің құқықтарын қорғау және қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз ету – әрбір жұмыс беруші мен жұмыскердің ортақ міндеті.
1. Неліктен еңбек шартын міндетті түрде жасау қажет?
Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне сәйкес еңбек қатынастары міндетті түрде еңбек шарты арқылы рәсімделуі тиіс. Еңбек шарты жұмыскердің еңбек құқықтарын қорғаудың негізгі құжаты болып табылады.
Еңбек шарты болмаған жағдайда жұмыскер әлеуметтік кепілдіктерден, зейнетақы аударымдарынан, әлеуметтік сақтандырудан және міндетті медициналық сақтандыру жүйесінен тыс қалуы мүмкін.
Жұмыс беруші жұмыскермен ресми еңбек шартын жасап, оны еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесіне енгізуге міндетті.
2. Ресми емес жұмыс істеудің қандай қауіптері бар?
Ресми рәсімделмеген жағдайда жұмыскер заңмен қорғалмайды. Жазатайым оқиға болғанда, жалақы төленбегенде немесе жұмыстан заңсыз шығарылған жағдайда еңбек қатынастарының болғанын дәлелдеу қиынға соғады.
Сонымен қатар бейресми жұмыспен қамтылған азаматтарға зейнетақы аударымдары, әлеуметтік төлемдер, медициналық сақтандыру және өтемақы кепілдіктері қарастырылмайды.
3. Жазғы демалыс кезінде кәмелетке толмағандар жұмыс істей ала ма?
Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінде кәмелетке толмағандардың еңбегіне рұқсат берілген. Алайда олардың жас ерекшеліктеріне және қауіпсіздік талаптарына сәйкес белгілі бір шектеулер көзделген.
Кәмелетке толмағандарды зиянды және қауіпті жұмыстарға, ауыр еңбекке, сондай-ақ түнгі уақыттағы жұмыстарға тартуға тыйым салынады.
Жұмыс беруші қысқартылған жұмыс уақытын белгілеп, қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз етуге міндетті.
4. Ата-аналар жасөспірімді жұмысқа орналастырғанда неге назар аударуы керек?
Ата-аналар жасөспіріммен ресми еңбек шарты жасалғанына, жұмыстың қауіпсіз екеніне және еңбек жағдайларының заң талаптарына сәйкес болуына ерекше назар аударуы қажет.
Сондай-ақ жұмыс уақыты режимінің сақталуы, зиянды немесе қауіпті жұмыстарға тартылмауы және қауіпсіз еңбек жағдайларының қамтамасыз етілуі маңызды.
Балалардың бейресми жұмыспен қамтылуына жол бермеу қажет.
5. Жұмыс беруші жұмыскерлерді жазатайым оқиғалардан сақтандыруға міндетті ме?
Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес әрбір жұмыс беруші еңбек міндеттерін орындау кезінде жұмыскерді жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру шартын жасауға міндетті.
Бұл талап жұмыскердің өмірі мен денсаулығын қорғауға бағытталған маңызды әлеуметтік кепілдіктердің бірі болып табылады.
6. Егер жалақы уақытында төленбесе, не істеу керек?
Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінің 113-бабына сәйкес жалақы айына кемінде бір рет келесі айдың бірінші онкүндігінен кешіктірілмей төленуі тиіс.
Жалақы кешіктірілген немесе толық төленбеген жағдайда жұмыскер жұмыс берушіге, мемлекеттік еңбек инспекциясына немесе сот органдарына жүгінуге құқылы.
7. Неліктен еңбек қауіпсіздігі талаптарын сақтау маңызды?
Еңбек қауіпсіздігін сақтау – жұмыскердің өмірі мен денсаулығын қорғаудың негізгі кепілі.
Жұмыс беруші жұмыскерлерді жеке қорғаныс құралдарымен қамтамасыз етуге, қауіпсіздік бойынша оқыту жүргізуге және қауіпсіз еңбек жағдайларын жасауға міндетті.
Ал жұмыскер өз кезегінде қауіпсіздік техникасы талаптарын және еңбек қорғау жөніндегі нұсқаулықтарды сақтауы тиіс.
8. Жұмыскерлер еңбек қатынастары бұзылған жағдайда қайда жүгіне алады?
Жұмыскерлер еңбек құқықтары бұзылған жағдайда аумақтық мемлекеттік еңбек инспекциясы департаментіне, сондай-ақ e-Otinish платформасы арқылы жүгіне алады.
Әрбір өтініш Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасы аясында қаралып, тиісті шаралар қабылданады.
Еңбек заңнамасының талаптарын сақтау – тұрақты еңбек қатынастарының, әлеуметтік қорғалудың және қауіпсіз еңбек жағдайларының басты кепілі.
Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/mangystau-enbek/press/news/details/1229227?lang=ru
Жауап қалдыру Жауапты болдырмау