Қазақстандағы атаулы әлеуметтік көмек

Адамдардың өмір сүру деңгейі дерексіз ұғым емес. Мемлекет үшін ол нақты сандармен көрсетіледі. Түрлі себептермен кедейлік шегінен төмен болған азаматтар немесе отбасылар атаулы әлеуметтік көмек (АӘК) алады.

ҚР атаулы әлеуметтік көмек-бұл жан басына шаққандағы орташа айлық табысы кедейлік шегінен төмен адамдарға немесе отбасыларға мемлекеттік көмек. Қазақстанда бұл жәрдемақылар “Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы” Заң негізінде төленеді. Жан басына шаққандағы орташа табысы кедейлік шегінен аспайтын Қазақстан Республикасы азаматтарының, қандастардың, босқындардың, шетелдіктердің және Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын, азаматтығы жоқ адамдардың атаулы әлеуметтік көмек алуға құқығы бар.

АӘК тағайындау үшін тұрғылықты жері бойынша тұрақты немесе уақытша (6 айдан астам) тіркеу қажет.

АӘК әрдайым жеке есептеледі, ал келесі көрсеткіштер ескеріледі:

Отбасының жиынтық табысы. Онда отбасы мүшелерінің барлық табыстары ескеріледі (жалақы, алимент, мүлікті жалға беруден түскен табыс, жеке шаруашылық және отбасы алатын басқа да қаражат). АӘК анықтау үшін көмек сұраған тоқсанның алдындағы тоқсандағы кірістер ескеріледі. Бірақ жиынтық табысқа тұрғын үй және атаулы көмек, әлеуметтік келісімшарт шеңберінде алынған қолдау қаражаты кірмейді.

– Отбасының жан басына шаққандағы табысы. Бұл жиынтық табыстың бір бөлігі, ол айына оның әр мүшесіне келеді. Ол тоқсандағы жиынтық табысты отбасы мүшелерінің санына және 3-ке бөлу арқылы есептеледі.

АӘК есептеу ең төменгі күнкөріс деңгейі және кедейлік шегі сияқты мемлекеттік көрсеткіштерге сүйенеді:

– Адамның ең төменгі қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қажетті ең төменгі күнкөріс деңгейі (КД) ағымдағы жылға арналған елдің бюджетін анықтайды. Бұл әлеуметтік төлемдерді, соның ішінде АӘК есептеу үшін базалық көрсеткіш.

– Кедейлік шегі-адамға қажетті ақшалай табыстың шекті ең төменгі шамасы. Шартты түрде ол КД-нің 70% ретінде анықталады.

Егер отбасының жан басына шаққандағы табысы аймақта белгіленген шектен төмен болса, онда ол мемлекеттің атаулы әлеуметтік көмегіне сене алады. Заңда АӘК — тің екі түрі анықталған-шартсыз және шартты.

Шартсыз АӘК:

– Мүмкіндігі шектеулі жалғызілікті немесе жалғыз тұратын адамдарға (зейнеткерлерге, 1 және 2 топтағы мүгедектерге, сондай-ақ ауруға байланысты еңбекке жарамсыз болып қалған адамдарға).

-Еңбекке қабілетті адамдары жоқ отбасыларға немесе біреуі бар, бірақ ол отбасынан шыққан біреуге қамқорлық жасауға мәжбүр.

Шартты АӘК жұмыссыз қалған еңбекке қабілетті адамдарға осындай жағдайларда тағайындалады:

– Жалғыз немесе жалғыз тұратын.

– Табысы жоқ бір немесе бірнеше еңбекке қабілетті мүшелері бар аз қамтылған отбасыларға. Оның ішінде бұл жұмыспен қамтуға жәрдемдесу (немесе) қажет болған жағдайда әлеуметтік бейімдеу шараларына қатысқан жағдайда ҚР Салық кодексінде көзделген бірыңғай жиынтық төлемді төлеушілер болуы мүмкін.

Жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шаралары бойынша жұмыс іздеуге, жаңа мамандық алуға, өз ісін ашуға қатысу. Ол үшін алдын ала жұмыссыздар мен жұмыспен қамту орталығы арасында әлеуметтік келісімшарт жасалады, онда бұл шаралар келісіледі.

Шартты ақшалай көмекті уәкілетті орган өтініш жасалған айдан бастап әлеуметтік келісімшарттың қолданылу кезеңіне (ағымдағы тоқсанға) тағайындайды және әлеуметтік келісімшартта белгіленген кезеңге ай сайын немесе біржолғы төленеді.

Егер әлеуметтік келісімшарт орындалмаса-бұл оны бұзу шарттары.

Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/ozsp-mamlyut/press/news/details/1241340?lang=ru