Сайлау құқығы – әркімге қолжетімді: мүгедектігі бар азаматтардың сайлауға қатысуына жағдай жасаймыз

2026 жылғы 23 тамызда Қазақстан Республикасының Құрылтай депутаттарының сайлауы өтеді.

 

Сайлауға қатысу – әр азаматтың өз азаматтық ұстанымын білдіріп, сайлау құқығын жүзеге асыру мүмкіндігі. Сондықтан әр адамның сайлау учаскесіне келіп, қажетті ақпаратты алып, еркін, өз бетінше және кедергісіз дауыс беруіне жағдай жасау маңызды.

 

Ұлытау облысында 125 сайлау учаскесі бар. Тіркелген сайлаушылардың ішінде 405 мүгедектігі бар азамат бар, оның ішінде:

 

🔹 252 адам – кресло-арбаны пайдаланатын азаматтар;

🔹 91 адам – көру қабілеті бойынша мүгедектігі бар азаматтар;

🔹 62 адам – есту қабілеті бойынша мүгедектігі бар азаматтар.

 

Қолжетімді сайлау учаскесі дегеніміз не?

 

Қолжетімділік – бұл тек ғимараттың кіреберісіндегі пандустың болуы ғана емес.

 

Кресло-арбаны пайдаланатын адам үшін ғимараттың кіреберісінен бастап дауыс беретін орынға дейінгі барлық жолдың ыңғайлы әрі кедергісіз болуы маңызды.

 

Көру қабілеті бұзылған азаматтар үшін қауіпсіз бағдарлануға мүмкіндік беретін жағдайлар қажет. Оларға түсінікті навигация, тактильді элементтер, қолжетімді ақпарат және тиісті техникалық құралдар жатады.

 

Ал есту қабілеті бұзылған азаматтар үшін ақпаратты көрнекі және түсінікті түрде алу, сондай-ақ сайлау комиссиясының мүшелерімен кедергісіз қарым-қатынас жасау мүмкіндігі маңызды.

 

Орталық сайлау комиссиясы бұған дейін сайлау учаскелерін мүгедектігі бар азаматтарға арналған арнайы бұрыштармен жабдықтаудың маңыздылығын атап өткен. Мұндай орындарда ұлғайтқыш әйнек, құлаққап, ақпараттық материалдар, сондай-ақ тірек-қимыл аппараты бұзылған азаматтардың қажеттіліктерін ескере отырып жабдықталған дауыс беру кабиналары қарастырылады.

 

Егер азаматқа сайлау учаскесіне келу немесе дауыс беру кезінде көмек қажет болса, көмек көрсету оның жеке қажеттіліктерін ескере отырып ұйымдастырылуы тиіс.

 

Бұл ретте көрсетілетін көмек адамның өз бетінше әрекет ету мүмкіндігін шектемеуі және оның еркін таңдауына ықпал етпеуі керек.

 

Әр азаматтың таңдауы – жеке және еркін таңдау.

 

Қолжетімділік ақпараттан басталады

 

Азаматтың алдын ала:

 

📍 өзінің сайлау учаскесінің қай жерде орналасқанын;

📍 оған қалай жетуге болатынын;

📍 сайлау учаскесінде қандай жағдайлар жасалғанын;

📍 қосымша көмек қажет болған жағдайда кімге жүгінуге болатынын

 

білуі маңызды.

 

Бұл не үшін маңызды?

 

Сайлау учаскелерінде қолжетімді орта қалыптастыру – жай ғана талапты орындау емес.

 

Бұл – адамның ғимаратқа өз бетінше кіріп, қажетті ақпаратты алып, өз таңдауын жасап, ешқандай кедергісіз дауыс беру мүмкіндігі.

 

Әр азаматтың сайлауға тең жағдайда қатысуға құқығы бар.

 

Сондықтан сайлау учаскесінің қолжетімділігін ең алдымен сол учаскені пайдаланатын адамның көзқарасымен бағалау маңызды:

 

«Мен сайлау учаскесіне өз бетімше кіре аламын ба?»

«Қажетті ақпаратты ала аламын ба?»

«Өз таңдауымды өз бетімше жасай аламын ба?»

 

Егер осы сұрақтардың жауабы «иә» болса, демек, азаматтың сайлауға шын мәнінде тең және кедергісіз қатысуына қажетті жағдай жасалған.

Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/enbek-ulytau/press/news/details/1272943?lang=ru