Тұқымның фитоанализі-сау егіннің кепілі!

            Тұқымның жоғары сапасы басқа оңтайлы жағдайларда ауыл шаруашылығы дақылдарының  жоғары және тұрақты өнімін алуды қамтамасыз ететін негізгі агрономиялық талаптардың бірі болып табылады. Тұқымдар көптеген ауру қоздырғыштардың сақталу көзі болып табылады, өйткені олар ақуыздарға, минералдарға бай және патогенді саңырауқұлақтар мен бактериялардың тіршілік әрекеті үшін жақсы қоректік субстрат ұсынады. Тұқым материалында сақталатын ауру қоздырғыштары егіннің айтарлықтай жоғалуына және астық сапасының төмендеуіне әкеледі:

• тұқымның өнгіштігінің төмендеуі (бидай мен арпаның тозаңды қаракүйесі);
• өскіндердің  тамыр жүйесінің өлуі немесе зақымдануы (фузариоз-гельминтоспориозды  тамыр шірігі, альтернариоз, бактериоз), бұл дақылдардың  жұқаруына әкеледі;
• микотоксиндерді жұқтыру (фузариоз);
• өнімді сабақтар санының азаюы (дәнді дақылдардың тозаңды және қатты қаракүйесі, фузариозды тамыр шірігі және басқалар).

          Сонымен қатар,  көшеттер мен бастапқы тамырлардың нәзік жабындары бар, олар арқылы топырақта сақталатын потагендер оңай енеді.

          Топырақтың микробиологиялық құрамы неғұрлым нашар болса, өсiмдiктердi қорғаудың химиялық құралдарын қарқынды қолдану нәтижесінде  оның антифитопатогендiк әлеуетi (супрессивтiлiгi) соғұрлым аз болады және ондағы аурулардың қоздырғыштарының жұқпалы басталуы соғұрлым көп жиналады. Оларға фузаримның әртүрлі түрлері, альтернария, пиницилум, ризоктониоз, ботрит  және басқалары жатады. Тұқымдық материалын заманауи фунгицидтермен алдын -ала өңдеу – бұл өскіндер мен өскіндерді тұқым мен топырақ инфекциясынан ғана емес, сонымен қатар ерте аэрогендік инфекциядан (Астық дақылдарының ақ ұнтағы, тат) қорғауға қабілетті әдістердің бірі болып табылады.

Табиғатта тұқымның  зақымдануының жасырын түрінің басым болуы олардың егістік сапасын жан-жақты бағалауды қиындатады, бұл тұқым шаруашылығына  теріс әсер етуі мүмкін. Осыған байланысты, тұқым сапасын арттыруда жұқтырған тұқымдарды  алдын -ала диагностикалау үлкен маңызға ие, бұл тұқымның өнгіштігін анықтаумен  қатар сапасына өте маңызды.

Ауыл шаруашылығы  дақылдарының тұқымын себуге  дайындау міндетті саңырауқұлақ және бактериялық фитопатогендердің құрамын микробиологиялық талдауды, сондай-ақ сүзгі қағаз орамдарындағы тұқымдарды талдауды қамтитын тұқымдарға міндетті  түрде фитопатологиялық сараптама жүргізуден басталуы тиіс. Қоздырғыштардың құрамы туралы мәліметтерге ие бола отырып, тұқымның жұқтыру дәрежесін тұқымның әр партиясы үшін дұрыс фунгицидті таңдауға болады. Осылайша, дамудың алғашқы кезеңдерінде жас өскіндерді инфекциядан қорғауы. Жұқтырған  тұқымдарды себу аурулардың өсiп-өнетiн өсiмдiктерге берілуіне әкеледі және осылайша далада инфекция ошақтарын жасайды және қолдайды. Тұқымдық материалдардың микрофлорамен ластануы  әр түрлі уақытта – вегетациялық кезеңінде, егін жинау кезінде, әсіресе жоғары ылғалдылық жағдайында, астықты бастыру немесе егін жинаудан кейінгі өңдеу кезінде, сақтау кезеңінде болады. Тұқымдарда шамамен 50 түрлі микроорганизмді табуға болады. Дәрілеудің орындылығы туралы мәселені шешу үшін тұқымның фитопатологиялық сараптамасының нәтижелері болуы керек.

          ҚР АШМ АӨК «Республикалық фитосанитариялық диагностика және болжамдар әдістемелік орталығы» РММ Жангелдин  аудандық филиалы ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерімен және шаруа қожалықтарының басшыларымен бірлесіп жұмыс істейді. Филиал мамандары тұқым материалын фитопатологиялық талдау бойынша  жүргізілген талдау нәтижелерін және тұқымдарды себу алдындағы өңдеу бойынша ұсынымдарды  бере отырып жұмыс жүргізеді.

          ҚР АШМ АӨК  МИК «Республикалық фитосанитариялық диагностика және болжамдар әдістемелік орталығы» РММ Жангелдин аудандық филиалы бас фитопатологы  Кызырова Т.М.

Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-zhangeldi-audany-akimat/press/news/details/1161104?lang=kk