Дақылдардың бітелуі агроценоздың фитосанитарлық жағдайының негізгі көрсеткіштерінің бірі болып табылады, ол ауылшаруашылық өнімінің өнімділігі мен сапасына тікелей әсер етеді. Бітелу деңгейін уақтылы және дәл анықтау өсімдіктерді қорғау жүйесін дұрыс құруға және шығындарды азайтуға мүмкіндік береді. Солтүстік Қазақстан жағдайында дақылдардың бітелуінің құрғақ климатқа, жел эрозиясына және жаздық дақылдардың басым болуына байланысты өзіндік ерекшеліктері бар.
Арамшөптерді бағалау арамшөптердің саны, түрлері және даму дәрежесі туралы түсінік беретін далалық зерттеулер арқылы жүзеге асырылады. Ең көп тарағаны-маршруттау әдісі, онда өріс алдын-ала белгіленген маршрут бойынша тексеріледі. Әр түрлі нүктелерде арамшөптер саналатын есеп алаңдары салынады.
Сынақ алаңының әдісі жиі қолданылады-белгілі бір аумақта (мысалы, 1 м²) арамшөптердің саны есептеледі, содан кейін алынған мәліметтер бүкіл сайтқа қайта есептеледі. Бұл тәсіл бітелудің тығыздығын дәл бағалауға мүмкіндік береді.
Іс жүзінде маршруттау әдісі және сынақ алаңдарындағы есеп жиі қолданылады. Жылдам диагностика үшін визуалды (көз) бағалау қолданылады. Дәлдік үшін арамшөптердің саны ғана емес, түрлері де, олардың даму кезеңі де ескеріледі.
Дақылдардың ластануын есепке алу әдістемесі:
- Сайтты таңдау:
Өріс диагональ немесе маршрут бойынша өтеді.
- Алаңдарды төсеу:
5-10 нүкте таңдалады, ауданы 1 м² (дәнді дақылдарда), 0,25 м² (қатарлы жерлерде).
- Арамшөптерді есепке алу:
Өсімдіктердің санын түрлер бойынша есептеңіз. Көпжылдық және жылдық түрлер бөлек ескеріледі.
- Есепке алу мерзімдері:
Ерте көктем немесе дақылдарды қопсыту кезеңі.
- Есептеу:
Арамшөптердің орташа саны 1 м²-ге анықталады.
- Бітелуді бағалау:
Әлсіз (10 дана/м² дейін), орташа (10-50), күшті (50-ден астам).
- Талдау:
Басым түрлер және олардың даму фазалары анықталады.
- Бағалау:
Әлсіз-10 дана/м² дейін; орташа-10-30; күшті-30-дан астам.
- Қосымша:
Карантиндік арамшөптердің ошақтары (повилика, қыша) атап өтіледі.
Аймақ үшін маңызды:
Тамырлы арамшөптерге ерекше назар аударылады-олар тез таралады.
Фокальды бітелу жиі кездеседі, сондықтан аймақтарды бекіту маңызды.
Құрғақшылық кезінде арамшөптер дақылдардан төмен болуы мүмкін, бірақ ылғалмен олар күрт белсендіріледі.
ҚР АШМ АӨК МИК
«Республикалық фитосанитарлық
диагностика және болжамдар
әдістемелік орталығы» РММ
Ұзынкөл аудандық филиалының бас гербологі В. Щербина
Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-usunkol-audany-akimat/press/news/details/1207690?lang=kk
Жауап қалдыру