Ауыл шаруашылығы дақылдарына Итальяндық прус қауіптігі
Сипаттамалары
Іс жүзінде кез келген дақылдың егісін толығымен жоюға қабілетті аса қауіпті көп қоректі зиянкес. Зиянды дернәсiлдер мен имаго дәндi дақылдардың, бұршақ тұқымдас дақылдардың, қант қызылшасының, көптеген тұзды дақылдардың, крест түстi, асқабақ, көкөнiстi, дәрiлiк дақылдардың, мақтаның, зығырдың, көкөнiс және майлы өсiмдiктердiң, күнжыттың, әртүрлi жемiс, жидек және орман ағаш және бұта тұқымдас жас өсiмдiктердiң, жүзiмнiң, сондай-ақ жайылымдар мен шабындықтар. Өмірінің барлық кезеңінде итальян прустарының әрбір ересегі кемінде 100 г жасыл массаны жейді. Жаппай көбеюге және жоғары зияндылыққа ыстық құрғақ ауа райы ықпал етеді.
Сипаты, даму ерекшеліктері
Еркегінің денесі 26-41 мм (ұрғашысында 14-23 мм кіші), қоңыр немесе қоңыр реңкті сұр. Түбіндегі қанаттары қызғылт. Зиянкестер негізінен шөпті жусанды далада мекендейді. Солтүстік өңірлерде негізінен ауыр топырақты ашық жерлерде, оңтүстікте – өзен алқаптарында дамиды. Бір жылда бір ұрпақ дамып келеді. Жұмыртқаларды топырақтың жоғарғы қабатында жинақталып қыстырады. Дернәсілдер көктемде, ал ересектері маусым мен шілдеде шығады. Үйірлік сатыда итальян шегірткесі қоныс аударатын шегірткелердің үйірлерін құрайды.
Есепті қалай жүргізу керек
Итальяндық прус пен күресте алдын алу шараларын қабылдау үшін зиянкестердің есебін уақытылы жүргізу маңызды. Тексеру жүргізу уақыты мен мақсаты бойынша:
- көктемгі – дернәсілдердің туылған жерлерін тексеру;
- жазғы – қанатты шегіртке бойынша тексеру;
- күзгі – күбіршіктер бойынша тексеру.
Дернәсілдердің туылған жерлерін көктемгі тексеру шегірткелердің туылу басталуынан қанатқа айналуына дейінгі кезеңде (жою жұмыстары басталғанға дейін) жүргізіледі.
Жазғы тексерулерді таңертеңгі сағаттарда (күн шыққаннан кейін және 7:00 дейін) немесе кешкі сағаттарда (21: 00-ден кейін және күн батқанға дейін) жүргізген дұрыс. Бұл уақытта прус көбінесе өсімдіктерде салыстырмалы тыныштық жағдайында болады және жақсы байқалады.
Зиянкестері бар құтылар табылған жағдайда олардың ауданы мен 1 шаршы метрге шаққандағы дернәсілдер санын анықтайды. Есепке алу техникасы алаңның бір бірлігіне зиянкестердің санына байланысты. 1 шаршы метрге бір данадан көп болса, 1 шаршы метрге есептеуді, ал саны аз болса – көру алаңына есептеуді пайдалану керек.
Шегірткелердің санын 1 шаршы метрге есептеу әдісімен есепке алу Тексерушілер белгіленген маршруттар бойынша залалданған учаскеден өтіп бара жатып, белгілі бір ара қашықтықтан кейін метрлік алаңнан секіріп шыққан шегірткелердің санын есептейді. Деректер ЭЗШ-мен салыстырылады.
Зияндылықтың экономикалық шегі
Вегетация кезеңінде – шаршы метрге 3 дана.
Күрес шаралары
Күздік жырту зиянкестердің санын азайтуы мүмкін, әсіресе күбіршіктер бар егістіктерде. Жол жиектерін дискілеу. Күрестің сенімді және ең кең таралған тәсілі – прус дернәсілдері 2 немесе 3 жаста болғанда далаларды инсектицидтік өңдеу болып табылады. Күресте синтетикалық пиретроидтер класының немесе класының түйiспе-iшек препараттарын жиi пайдаланамын фосфорганикалық қосылыстар.
ҚР АШМ АӨК МИК «Республикалық фитосанитариялық диагностика және болжамдар әдістемелік орталығы» Арқалық аудандық филиалының деректері бойынша 2026 жылға арналған химиялық өңдеулер болжамы 35,5 мың га алаңға жоспарланған. Итальяндық прусы дернәсілдерің туылуы 2026 жылғы 18 мамырда байқалды.
Қазіргі уақытта қаламызға итальяндық прус дернәсілдеріне қарсы химиялық өңдеулер жүргізу үшін инсектицидтері бар жерүсті техникалары яғни бір бүріккіш, бір штангалы техника және 2 дан дрон келді.
«Өсімдіктерді қорғау туралы» Қазақстан Республикасының 2019 жылғы 28 қазандағы № 268-VI Заңының, атап айтқанда, «Өсімдіктерді қорғау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының «Қызметі мемлекеттік фитосанитариялық бақылау объектілерімен байланысты жеке және заңды тұлғалардың міндеттері» деген 14-5-баптары, қызметі мемлекеттік фитосанитариялық бақылау объектілерімен байланысты, 1-тармақ фитосанитариялық мониторинг және фитосанитариялық іс-шаралар жүргізуге және зиянды және аса қауіпті зиянды организмдердің экономикалық зияндылық шегінен жоғары дамуы мен таралуына жол бермеуге және 7-1-тармақ өсімдіктерді қорғау жөніндегі мемлекеттік инспекторлардың мемлекеттік фитосанитариялық бақылау объектілеріне қол жеткізуін қамтамасыз етуге міндетті.
«Өсімдіктерді қорғау жөніндегі іс-шараларды қаржыландыру көздері» 20-бабының 3-тармағының 2-тармақшасына сәйкес қызметі мемлекеттік фитосанитариялық бақылау объектілерімен байланысты жеке және заңды тұлғалардың қаражаты есебінен жүзеге асырылатын іс-шаралар шегірткеге қарсы іс-шараларды қоспағанда, зиянды, ерекше қауіпті зиянды организмдерге қарсы фитосанитариялық іс-шараларды жүргізуді қамтиды.
Ауылдық округтер, АШТӨ басшыларының назарына дернәсілдердің ошақтары анықталған кезде төмендегі нөмірлерге қоңырау шалуды сұраймыз:
Қуандықов Алмас Қуандықов ҚР АШМ АӨК МИК Арқалық ГТИ басшысы ұялы нөмірі 87021033771;
Нұргалиев Мейрамбек Жолдиевич ҚР АШМ АӨК МИК Арқалық ГТИ өсімдіктер карантині және қорғау жөніндегі инспекторы ұялы нөмірі 87055915968;
Бірманов Ербол Жубанышович ҚР АШМ АӨК сот «Республикалық фитосанитариялық диагностика және болжамдар әдістемелік орталығы» Арқалық аудандық филиалы РММ басшысы, ұялы нөмірі 87026284091, 87762351007;
Әбдіғали Алмас Зиябекұлы – ҚР АШМ АӨК МИК «Республикалық фитосанитариялық диагностика және болжамдар әдістемелік орталығы» Арқалық аудандық филиалының агроном – энтомологы, ұялы нөмірі 87081960772;
Маратов Дамир Маратович ҚР АШМ АӨК МИК «Республикалық фитосанитариялық диагностика және болжамдар әдістемелік орталығы» Арқалық аудандық филиалы РММ гербологы ұялы нөмірі 87753762425.
«ҚР АШМ АӨК МИК Арқалық қалалық аумақтық инспекциясы» ММ
Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/kostanai-arkalyk-kalasy-akimat/press/news/details/1226548?lang=kk
Жауап қалдыру