Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасы 18 жасқа толмаған қызметкерлер үшін ерекше кепілдіктерді қарастырады. Кәмелетке толмағандармен еңбек шартын жасасу кезінде жұмыс беруші Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінде белгіленген талаптарды сақтауға, қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз етуге және заңнамада көзделген шектеулерді ескеруге міндетті.
Еңбек шартын жасасу жасы
Жалпы ереже бойынша еңбек шарты 16 жасқа толған адамдармен жасалуы мүмкін (ҚР Еңбек кодексінің 31-бабы).
Сонымен қатар заңнамада ерекше жағдайлар қарастырылған:
- 15 жастан бастап — негізгі орта, жалпы орта білім алу кезінде білім беру ұйымында оқу жағдайында;
- 14 жастан бастап — білім алушылар ата-анасының, асырап алушысының, қамқоршысының немесе қорғаншысының бірінің жазбаша келісімімен оқу уақытынан бос уақытта жұмыс істей алады;
- 14 жасқа толмаған адамдар кинематография ұйымдарында, театрларда, театрлық және концерттік ұйымдарда, цирктерде шығармалар жасауға және орындауға заңнама талаптарын сақтай отырып және заңды өкілінің келісімімен қатыса алады.
ҚР Еңбек кодексінің 31-бабында көзделген жағдайларда кәмелетке толмаған адаммен еңбек шарты оның заңды өкілінің қатысуымен жасалады.
Орындалатын жұмыстарға қойылатын шектеулер
ҚР Еңбек кодексінің 26-бабына сәйкес кәмелетке толмағандардың еңбегін:
- ауыр жұмыстарда;
- зиянды және (немесе) қауіпті еңбек жағдайлары бар жұмыстарда;
- денсаулығына немесе адамгершілік дамуына зиян келтіруі мүмкін жұмыстарда;
- толық материалдық жауапкершілік көзделген лауазымдарда;
- ойын бизнесіне, түнгі ойын-сауық орындарына, алкоголь өнімдерін, темекі бұйымдарын, есірткі құралдарын, психотроптық заттар мен прекурсорларды өндіруге, тасымалдауға және сатуға байланысты жұмыстарда пайдалануға жол берілмейді.
Жұмыс уақытының ұзақтығы
18 жасқа толмаған қызметкерлер үшін қысқартылған жұмыс уақыты белгіленеді (ҚР Еңбек кодексінің 69-бабы):
- 14 жастан 16 жасқа дейінгі қызметкерлер үшін — аптасына 24 сағаттан аспайды;
- 16 жастан 18 жасқа дейінгі қызметкерлер үшін — аптасына 36 сағаттан аспайды.
Оқумен қатар жұмыс істейтін кәмелетке толмағандарға жұмыс уақытының ұзақтығына байланысты қосымша шектеулер белгіленеді.
Үстеме және түнгі жұмысқа тартуға тыйым салу
18 жасқа толмаған қызметкерлер:
- түнгі жұмысқа (ҚР Еңбек кодексінің 76-бабы);
- үстеме жұмысқа (ҚР Еңбек кодексінің 77-бабы)
тартылмайды.
Бұл шектеулер кәмелетке толмағандардың денсаулығын қорғауға және олардың білім алу мүмкіндігін қамтамасыз етуге бағытталған.
Кәмелетке толмағандардың еңбегіне ақы төлеу
Кәмелетке толмаған қызметкерлердің еңбегіне ақы төлеу еңбек шартына, жұмыс берушінің еңбекақы төлеу жүйесіне және Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Қызметкерлердің жасына байланысты еңбек құқықтарын шектеуге заңнамада көзделген жағдайларды қоспағанда жол берілмейді.
Қорытынды
Кәмелетке толмаған қызметкерлер мемлекет тарапынан ерекше қорғауда болады. Жұмыс беруші ҚР Еңбек кодексінің талаптарын сақтауға, қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз етуге және жас қызметкерлердің құқықтарына кепілдік беруге міндетті.
Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/zhetysu-lab/press/news/details/1262355?lang=ru
Жауап қалдыру