Байытылған тамақ өнімдері – бастапқы өнімде жеткіліксіз немесе өндіріс процесінде жоғалуы мүмкін дәрумендер, минералдар, биологиялық белсенді заттар немесе пробиотикалық микроорганизмдер қосылған тағамдар. Байыту рационында осы заттардың жетіспеушілігін жоюға бағытталған.
Байыту процесі әсіресе күнделікті рационымызда кездесетін сүт өнімдері, ұн, жарма, ауыз су, ас тұзы және дайын тағамдар сияқты жаппай тұтыну өнімдерге қатысты. Бұл жағдайда қоректік заттардың қосылуы өнімнің дәмі мен қауіпсіздігіне әсер етпеуі маңызды.
Қазақстан Республикасының 2020 жылғы 7 шілдедегі №360-VI ҚРЗ «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексіне сәйкес кейбір өнімдер байытылуы тиіс. Мысалы, жоғары және бірінші сұрыпты бидай ұны құрамында темір бар дәрумендермен және минералдармен және басқа заттармен байытылуы тиіс, тамақ және жем тұзы йодталған (қарсы көрсетілімдері бар адамдарға арналған өнімдерді қоспағанда), өндірісінде йодталмаған тұз пайдаланылатын тамақ өнімдерінің жекелеген түрлерін өндіру болуы тиіс.
Байытылған өнімдердің артықшылықтары:
· Физиологиялық сіңу: тағамнан алынған дәрумендер мен минералдар ас қорыту процесінде табиғи түрде сіңеді, бұл ағзаға оларды тиімдірек пайдалануға көмектеседі.
- Жетіспеушіліктің алдын алу: байытылған тағамдарды үнемі тұтыну дәрумендер мен минералдар сияқты өмірлік маңызды заттардың жетіспеушілігін болдырмауға көмектеседі. Мысалы, байытылған йогурттар немесе сүт өнімдері витамин тапшылығының алдын алады.
· Артық дозалану қаупі жоқ: нығайтылған өнімдерде дәрумендер мен минералдардың оңтайлы мөлшері бар, бұл артық дозалану қаупін және уытты әсерлерді болдырмайды. Артық дозалану проблемалары тек жоғары дозалы қоспаларды немесе дәрі-дәрмектерді шамадан тыс тұтыну кезінде пайда болуы мүмкін. Егер тамақ өнімдері байытылған болса, онда өндірушілер қаптамада өнімнің байытылғандығы туралы, сондай-ақ тәуліктік нормаға есептегенде қосылған қоректік заттардың мөлшері туралы ақпаратты көрсетуге міндетті. Бұл тұтынушыларға саналы таңдау жасауға және өз рационын бақылауға мүмкіндік береді.
Байытылған тағамдар тамақтануды реттеуге көмектесіп қана қоймайды, сонымен қатар жалпы денсаулықты жақсартуда және аурудың алдын алуда маңызды рөл атқарады.
Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/departament-kkbtu-pavlodar/press/news/details/1165799?lang=kk
Жауап қалдыру