Цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы жағдайында интернет күнделікті өмірдің ажырамас бөлігіне айналды.
Біз қызметтерге онлайн төлейміз, әлеуметтік желілерде сөйлесеміз, сатып алулар жасаймыз және жеке деректерді электронды түрде сақтаймыз.
Сонымен қатар, ақпараттық технологияларды қолдану арқылы жасалатын қылмыстар саны да артып келеді. Интернеттегі алаяқтық бүгінде қылмыстың ең көп таралған және қауіпті түрлерінің бірі болып табылады.
Зиянкестер жаңа қызметтер мен платформаларға бейімделу арқылы алдау тәсілдерін үнемі жетілдіріп отырады.
Қарабалық ауданының аумағында 2025 жылы осындай 27 факт тіркелген, ағымдағы жылы – 3.
Алаяқтықтың келесі схемалары жиі орын алады:
* «банк қызметкерлерінен» немесе құқық қорғау органдарынан жалған күдікті операциялар туралы және картаның деректемелерін немесе растау кодтарын шұғыл хабарлауды талап ететін қоңыраулар;
* сатушы алдын ала төленген және жоғалып кеткен кезде онлайн сатып алуларды алдау;
* мессенджерлер мен әлеуметтік желілердегі аккаунттарды бұзу, содан кейін иесінің атынан ақша сұрап хабарламалар жіберу;
* тәуекелсіз жылдам және жоғары кірісті уәде ететін жалған инвестициялық жобалар.
Барлық осы схемалардың ортақ ерекшелігі – адамға психологиялық қысым жасау-асығыс, қорқыныш, сенім немесе пайда табуға деген ұмтылыс.
Көбінесе алаяқтар адам факторын пайдаланады. Сандық сауаттылықтың жеткіліксіздігі, шамадан тыс сенімділік, эмоционалды жағдай және ақпаратты тексеру әдетінің болмауы қылмыскерлер үшін қолайлы жағдай туғызады.
Бұл жағдайда кез-келген адам жасына, біліміне және әлеуметтік мәртебесіне қарамастан құрбан бола алады.
Интернеттегі алаяқтықтың құрбаны болмас үшін қарапайым, бірақ тиімді қауіпсіздік ережелерін сақтау қажет:
* құпия деректерді ешкімге бермеңіз – PIN кодтары, CVV кодтары, Құпия сөздер, SMS растау кодтары;
* күдікті сілтемелерге бармаңыз, тіпті олар таныстарынан келген болса да – олардың есептік жазбасы бұзылуы мүмкін;
* ақпаратты тексеріңіз – банктен қоңырау шалған кезде ресми нөмірге өз бетінше қоңырау шалыңыз;
* күрделі құпия сөздерді және екі факторлы аутентификацияны қолданыңыз;
* тек дәлелденген платформаларда сатып алу;
* «жеңіл табыс» және шұғыл қаржылық көмек ұсыныстарына күмәнмен қараңыз.
Егер алаяқтық орын алса, картаны немесе шотты бұғаттау үшін дереу банкке хабарласып, барлық мән-жайларды (скриншоттар, телефон нөмірлері, хат-хабарлар) тіркеп, құқық қорғау органдарына хабарласу қажет.
Уақтылы емдеу кінәлілерді анықтау және жаңа қылмыстардың алдын алу мүмкіндігін арттырады.
Интернеттегі алаяқтық – бұл құқық қорғау органдарының мәселесі ғана емес, сонымен қатар әр пайдаланушының жеке қауіпсіздігі мәселесі.
Хабардарлық, зейінділік және цифрлық гигиенаның негізгі ережелерін сақтау алдын алудың негізгі шаралары болып табылады.
Қоғамның құқықтық және цифрлық сауаттылық деңгейі неғұрлым жоғары болса, алаяқтардың мүмкіндіктері соғұрлым аз болады.
Қостанай облысының прокуратурасы
Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/prokuratura-kostanay/press/news/details/1168433?lang=kk
Жауап қалдыру