Минскіде Шоқан Уәлихановтың 190 жылдығы атап өтілді

Минск, 2026 жылғы 29 сәуір – Белорустың шет елдермен достық және мәдени байланыс орнату қоғамының ғимаратында дипломатиялық корпустың, беделді белорус ғылым қайраткерлерінің, сарапшылардың, студенттердің және қазақ диаспорасының қатысуымен көрнекті қазақ ғалым-тарихшысы және этнографы Шоқан Уәлихановтың 190 жылдығына арналған кеш өтті.

Қазақстанның Беларусьтегі Елшісі Тимур Жақсылықов өзінің құттықтау сөзінде Ш.Уәлихановтың Орталық Азияның тарихын, географиясы мен мәдениетін зерттеуге, Шығыс Түркістан – Қашқария ғылымының ашылуына, оның картография және этнография жөніндегі бірегей еңбектеріне, сондай-ақ халықтар арасындағы мәдени байланыстарды нығайтуға қосқан іргелі үлесін атап өтті.

Өзінің қысқа өмір жолына қарамастан, Ш.Уәлиханов XIX ғасырдағы Қазақстан мен Орталық Азия тарихын зерттеуге негіз болған ғылыми жұмыстар, күнделіктер мен эскиздер түрінде бай мұра қалдырды. Шоқан Уәлихановты еске алу – бұл дәуірлер мен ұрпақтар арасындағы байланыс, шынайы патриотизм мен ғылымға деген шексіз сүйіспеншіліктің үлгісі. Оның мұрасы бүгінгі күнге дейін өзекті болып қала береді. Ғалым еңбектері Орталық Азия халықтарының тарихы мен мәдениетін зерттеуге негіз болады.

Қырғызстанның Беларустегі Елшісі Э.Сұлтанбаев қырғыз халқы үшін Шоқан Уәлихановтың ерекше маңызын атап өтті. Уәлиханов бүкіл әлемге қырғыз эпосы «Манасты» ашып, оны ішінара орыс тіліне аударды. Елші эпосты дала «Илиадасына – халық ертегілерінің, мифтері мен аңыздарының, географиялық, діни ұғымдардың, әдет-ғұрыптар мен дәстүрлердің энциклопедиялық жинағына» теңеді.

Өз кезегінде ресейлік дипломат Даниил Харитонов қазақ ағартушысы, ғалымы және Ресей армиясының офицері ретінде Ш.Уәлиханов Қазақстан мен Ресей халықтары арасындағы достықтың, мәдени алмасудың және рухани көпірдің көрнекті үлгісі болып саналатынын атап өтті. Ресей императоры Александр II Әулие Владимирдің жоғары орденімен марапатталған Ш.Уәлихановтың еңбегін ерекше атап өтті. Ол Еуропалық ғылыми қоғамдастықта танылған алғашқы қазақ ғалымы болды.

Беларусь Республикасы Ұлттық Жиналысының Қазақстан Республикасының Парламентімен ынтымақтастық жөніндегі жұмыс тобының мүшесі Сергей Давыдов маңызды геосаяси үрдістердің эпицентрінде күрделі тарихи сәтте өзін тамаша көрсеткен Ш.Уәлиханов тұлғасының бірегейлігін атап өтті.

Шоқан Уәлихановтың мұрасы бүгінгі күнге дейін өзекті. Оның еңбектері Орталық Азия халықтарының тарихы мен мәдениетін зерттеуге негіз болады.

Кеш соңында Беларусь Мемлекеттік музыка академиясы ансамблінің орындауында екі елдің авторларының домбыра мен дәстүрлі белорус аспаптарында композициялар орындалды.