ҚР Конституциясы: қабылдану тарихы және басты құндылықтары
Конституцияны жаңарту идеясы Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2026 жылғы қаңтардағы Ұлттық құрылтайдың V отырысында сөйлеген сөзінен бастау алды. Content дайындау үшін 21 қаңтарда 130-ға жуық депутат, заңгер және сарапшыдан тұратын Конституциялық комиссия құрылды, оны Конституциялық соттың төрағасы Эльвира Әзімова басқарды.
Комиссия 12 отырыс өткізіп, азаматтардан сандық платформалар арқылы 10 мыңға жуық ұсыныс қабылданды. 11 ақпанда Президент референдум өткізу туралы Жарлыққа қол қойды, ал 12 ақпанда Конституция жобасы жариялануымен ақпараттық науқан басталды.
Конституцияның басты құндылықтары:
• Преамбулада унитарлық мемлекет, шекараның қолсұғылмаушылығы, аумақтық тұтастық және заң үстемдігі принциптері нақтыланды.
• Бірінші бапта “Біз — Қазақстанның біртұтас халқымыз” деген тұжырым бекітілді.
• Алғаш рет “ұлттық қауіпсіздік” ұғымы конституциялық деңгейде енгізілді.
• Неке еркек пен әйелдің ерікті одағы ретінде нақтыланды.
• Саяси партиялар мен саяси НҮО-ларды шетелден қаржыландыруға тыйым салынды.
• Заң көмегі мәселесінде “тегін” сөзі нақтыланып, оның орнына мемлекеттің кепілдік беру міндеттемесі баптарда бекітілді (13, 33-баптар).
• Ресми деректер бойынша, жаңа редакция бұрынғы мәтіннің шамамен 84 пайызын жаңартты.
Сарапшылардың пікірінше (ҚазҰУ профессоры, з.ғ.д. Алуа Ибраева), бұл — “тұрақтылық Конституциясы”, ол азаматтардың мемлекетке және болашаққа деген сенімін нығайтуға бағытталған.
Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/zhetysu-koksu-mukry/press/news/details/1275663?lang=ru
Жауап қалдыру