«ТҮРКІСТАН» ЕКІ ТОМДЫҚ ЭНЦИКЛОПЕДИЯСЫНЫҢ ТАНЫСТЫРЫЛЫМЫ ӨТТІ
Түркістанда қасиетті шаһардың, өңірдің тарихы мен мәдениетін, рухани мұрасы мен тарихи-танымдық құндылықтарын кеңінен танытатын «Түркістан» екі томдық энциклопедиясының тұсаукесері өтті. Қожа Ахмет Ясауи атындағы ХҚТУ-да өткен жиынға ғалымдар, зиялы қауым өкілдері қатысты. Облыс әкімі Нұралхан Көшеров өз сөзінде Түркістанның қазақ тарихындағы айрықша орнына тоқталып, жаңа кітаптың тарихи жадымызды жаңғыртудағы маңызын атап өтті.
– Бүгін қасиетті Түркістанның тарихы мен мәдениетін, рухани мұрасы мен тарихи-танымдық құндылықтарын кеңінен танытатын «Түркістан» екі томдық энциклопедиясының тұсаукесеріне жиналып отырмыз. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев Түркістанды «Түбі бір түркі жұртының қасиетті шаңырағы» деп атаған болатын. Түркістанның тарихи салмағы ұлы ойшыл Қожа Ахмет Ясауи мұрасымен де тығыз байланысты. Ясауи ілімі бұл өңірді күллі түркі әлемінің рухани темірқазығына айналдырды. Тарихқа көз жүгіртсек, «Түркістан» энциклопедиясы алғаш рет академик Әбдімәлік Нысанбаевтың бас редакторлығымен жарық көрген болатын. Одан бері ширек ғасырдан астам уақыт өтті. Осы кезеңде қала адам танымастай өзгерді. Облыс пен қала тарихына қатысты көптеген жаңа деректер ғылыми айналымға енді, жаңа зерттеулер жүргізілді. Тарихи мұраға деген көзқарас та жаңарды. Осыған байланысты киелі өлкенің тарихын жаңа деректермен толықтырып, энциклопедияны қайта әзірлеу қажеттілігі туындады. Ауқымды ізденістердің нәтижесінде тақырыптар толықтырылып, мақалалар саны екі есеге артты. Энциклопедия жаңа мазмұнда екі том болып қайта дайындалып, биыл жарық көрді. Баршаңызды осы айтулы энциклопедияның жарық көруімен шын жүректен құттықтаймын! – деген Нұралхан Көшеров құнды кітапты шығаруға атсалысқан авторларға құрмет көрсеті.
Кітаптың таныстырылымна арналған жиынды Қожа Ахмет Ясауи атындағы ХҚТУ ректоры Жанар Темірбекова жүргізіп отырды. Энциклопедияны құрастырған авторлар – тарих ғылымдарының докторы, академик Дархан Қыдырәлі мен әдебиеттанушы, ғалым, филология ғылымдарының кандидаты және мәдениет қайраткері Тұрдықұл Шаңбайдың мазмұнды пікірлері тыңдалды. Сонымен бірге Түркістан қаласындағы Түркия Республикасының Бас консулы Левент Гүржан, Түркістан облыстық ардагерлер кеңесінің төрағасы Жеңісбек Мәуленқұлов бастаған аға буын мен зиялы қауым өкілдері де сөз сөйледі.
Астана қаласындағы «Ғылым» баспасы әзірлеген 880 беттен тұратын екі томдық бірегей басылым Түркістан облысы әкімдігінің қолдауымен жарыққа шықты. Жаңа энциклопедияда Түркістан ұғымы тек қазіргі Түркістан қаласы мен өңірінің тарихымен шектелмей, тарихи-мәдени және өркениеттік кеңістік аясында барынша кең ауқымда қарастырылды. Осы тұрғыдан басылым Түркістанның бүтін түркі халықтары тарихындағы орнын кешенді түрде танытуға бағытталған.
Әзірлеу жұмыстары 2021-2025 жылдарды қамтып, 300-ден аса ғалымның мақаласы мен зерттеуі тартылған іргелі жобаға академик Дархан Қыдырәлі жетекшілік етті. Жоба аясында төрт мыңнан астам атау мен ұғым қайта зерделеніп, қолда бар материалдар жаңа ғылыми деректермен толықтырылды. Бұған дейін энциклопедиялық айналымға енбеген бірқатар тұлғалар, тарихи оқиғалар, жер-су атаулары мен ұғымдар бойынша жаңа мақалалар әзірленіп, бұрынғы материалдар ғылыми тұрғыдан қайта қаралды.
Жинақталған деректерді бүгінгі зерттеулер негізінде қайта жүйелеуді және мазмұндық тұрғыдан кеңейтуді мақсат еткен екі томдық энциклопедияда Түркістан мен жалпы Түркі әлемінің бірнеше мыңжылдық тарихына қатысты материалдар толық дерлік қамтылған. Еңбекте ежелгі және ортағасырлық тарих, археология, сәулет өнері, этнография, әдебиет пен фольклор, рухани мұра, тарихи тұлғалар, елді мекендер мен жер-су атауларына қатысты ғылыми-танымдық материалдар әліпбилік тәртіппен жүйеленіп берілген.
Басылымның мазмұнын арнайы түсірілген түрлі-түсті фотосуреттер, тарихи және географиялық карталар, тарихи тұлғалардың портреттері, миниатюралар, жаңғыртпа сызбалар, археологиялық және сәулет ескерткіштерінің суреттері толықтыра түседі.
Бұған дейін 1998 жылы бір томдық «Түркістан» халықаралық энциклопедиясы шыққаны белгілі. Одан бергі 28 жыл ішіндегі ауқымды өзгерістер жаңа екі томдық басылымда толық қамтылды. Атап айтқанда, Түркістан облысы құрылып, Түркістан қаласы облыс орталығы мәртебесіне ие болған тарихи жаңалықтар жаңа энциклопедияда көрініс тапты.
«Түркістан» екі томдық энциклопедиясы тарихшыларға, түркологтарға, археологтар мен этнографтарға, әдебиеттанушыларға, жоғары оқу орындарының оқытушылары мен білім алушыларына, ізденушілерге, сондай-ақ Түркістан тарихы мен Түркі әлемінің мәдени мұрасына қызығушылық танытатын қалың оқырман қауымға арналған.
Түркістан облысы әкімінің баспасөз қызметі
_____
СОСТОЯЛАСЬ ПРЕЗЕНТАЦИЯ ДВУХТОМНОЙ ЭНЦИКЛОПЕДИИ «ТҮРКІСТАН»
В Туркестане состоялась презентация двухтомной энциклопедии «Түркістан», широко представляющей историю и культуру священного города, региона, его духовное наследие и историко-познавательные ценности. В мероприятии, прошедшем в МКТУ имени Ходжи Ахмеда Ясави, приняли участие ученые, представители интеллигенции.
Аким области Нуралхан Кушеров в своем выступлении остановился на особой роли Туркестана в истории казахов и отметил значение новой книги в возрождении нашей исторической памяти.
– Сегодня мы собрались на презентацию двухтомной энциклопедии «Түркістан», посвященной уникальной истории и культуре священного города, его духовному наследию и историко-познавательным ценностям. Глава государства Касым-Жомарт Кемелевич Токаев назвал Туркестан «священным шаныраком для всего тюркского народа с едиными корнями». Исторический вес Туркестана тесно связан и с наследием великого мыслителя Ходжи Ахмеда Ясави. Учение Ясави превратило этот регион в духовный компас всего тюркского мира. Если обратиться к истории, энциклопедия «Түркістан» впервые вышла под главным редакторством академика Абдумалика Нысанбаева. С тех пор прошло более четверти века. За это время город изменился до неузнаваемости. В научный оборот введено много новых данных, касающихся истории области и города, проведены новые исследования. Обновился и взгляд на историческое наследие. В связи с этим возникла необходимость дополнить историю сакрального края новыми данными и переработать энциклопедию. В результате масштабных изысканий темы дополнены, количество статей увеличено вдвое. Энциклопедия в новом содержании была переработана в двух томах и издана в этом году. От всей души поздравляю всех вас с выходом этой знаменательной энциклопедии! – сказал глава региона и выразил уважение авторам, участвовавшим в выпуске ценной книги.
Мероприятие вела ректор МКТУ им. Ходжи Ахмеда Ясави Жанар Темирбекова. Были заслушаны содержательные мнения авторов энциклопедии – доктора исторических наук, академика Дархана Кыдырали и литературоведа, ученого, кандидата филологических наук и деятеля культуры Турдыкула Шанбая. Также выступили Генеральный консул Турецкой Республики в городе Туркестане Левент Гюржан, председатель областного совета ветеранов Туркестанской области Женисбек Мауленкулов и представители старшего поколения и интеллигенции.
Уникальное двухтомное издание объемом 880 страниц, подготовленное издательством «Ғылым» в городе Астане, вышло в свет при поддержке акимата Туркестанской области. В новой энциклопедии понятие «Туркестан» рассматривается не только в рамках истории современного города Туркестана и региона, а в максимально широком масштабе в рамках историко-культурного и цивилизационного пространства. В этом плане издание направлено на комплексное представление Туркестана в истории всех тюркских народов.
Руководил фундаментальным проектом, охватывающим работу 2021-2025 годов, с привлечением статей и исследований более 300 ученых, академик Дархан Кыдырали. В рамках проекта было заново изучено более четырех тысяч названий и понятий, имеющиеся материалы дополнены новыми научными данными. Подготовлены новые статьи по ряду личностей, исторических событий, топонимов и понятий, ранее не входивших в энциклопедический оборот, а прежние материалы пересмотрены с научной точки зрения.
В двухтомной энциклопедии, ставившей целью пересистематизацию собранных данных на основе сегодняшних исследований и содержательное расширение, практически полностью охвачены материалы, касающиеся многовековой истории Туркестана и в целом тюркского мира. В труде в алфавитном порядке систематизированы научно-познавательные материалы, касающиеся древней и средневековой истории, археологии, архитектуры, этнографии, литературы и фольклора, духовного наследия, исторических личностей, населенных пунктов и топонимов.
Содержание издания дополняют специально снятые цветные фотографии, исторические и географические карты, портреты исторических личностей, миниатюры, реконструктивные схемы, снимки археологических и архитектурных памятников.
Известно, что ранее, в 1998 году, вышла однотомная международная энциклопедия «Түркістан». Масштабные изменения за прошедшие 28 лет полностью отражены в новом двухтомном издании. В частности, в новой энциклопедии нашли отражение такие исторические новшества, как образование Туркестанской области и обретение городом Туркестаном статуса областного центра.
Двухтомная энциклопедия «Түркістан» предназначена для историков, тюркологов, археологов и этнографов, литературоведов, преподавателей и обучающихся высших учебных заведений, исследователей, а также для широкого круга читателей, интересующихся историей Туркестана и культурным наследием Тюркского мира.
Пресс-служба акима Туркестанской области
Ақпарат көзі : https://www.gov.kz/memleket/entities/turkestan-otyrar-baltakol/press/news/details/1302029?lang=kk
Жауап қалдыру